معصومه سادات موسوی
يک روز خيلي خيلي معمولي در شهرهاي شلوغي مثل تهران را تصور کنيد:
اتوبوس ها از صبح زود، خيابان ها و مراکز خريد، پارک ها و... مملو از جمعيت است البته تا اينجاي قضيه تعجب آور نبود وقتي متعجب مي شويد که بين جمعيت خانم ها و آقايون مقايسه اي حتي چشمي انجام دهيم. چرا قسمت زنانه اتوبوس شلوغ تر است؟ چرا در مترو خانم ها زياد ترند؟ چرا ؟ آيا همه ي اينها شاغل اند و سرکارشان مي روند؟ مسلما تعداد خانم هاي شاغل کمتر است. اما چرا خانم ها از صبح علي الطلوع به قول معروف «بيرون ميزنند»؟ شنيدم يکي از خانم هاي جوان در مقابل دعوت دوستش براي اينکه به منزلشان برود جواب داد: « واه! از اين سوراخ به اون سوراخ! نميشه به جاي خاله بازي و تماشاي در و ديوار همديگه بيرون قرار بذاريم؟ پارکي، سينمايي، جايي؟»
بساز و بنداز!
در دولت هاي قبل بيشترين بودجه روانه ي شهر هاي بزرگ و بخصوص تهران شد طبيعتا مشاغل از شهر هاي کوچک و روستاها کم و در شهرهاي بزرگ به وجود آمد . وجود امکانات و شغل و شرايط بهتر ديگر باعث شد تعداد زيادي از مردم شهرهاي کوچک و روستاها روانه ي شهرهاي بزرگ شوند. تقاضا براي مسکن زياد شد بنابراين قيمت خانه بالا رفت اينجا بود که بوي پول به مشام سودجويان رسيد. به قول خودشان پول در بساز و بفروشي بود. آپارتمان هاي لانه موشي و کبريتي حاصل آن دوره است. مشتري اول اين چهار ديواري ها در درجه ي اول زوج هاي جوان هستند. يک پسر جوان مگر چقدر سرمايه دارد که بتواند خانه ي حياط دار بخرد؟
خانه يا خوابگاه؟
آپارتمان هاي 40-50 متري امروز آنقدر فضاي محدودي دارد که بيشتر شبيه خوابگاه است تا خانه. اگر به خانه هاي قديمي مثل خانه ي طباطبايي ها، عامري ها و بروجردي هاي کاشان و بسياري شهرهاي سنتي سر زده باشيد مفهوم «خانه» به معناي واقعي کلمه را متوجه مي شويد. جايي که انسان علاوه بر خواب و خوراک، سهمي نيز از آب و خاک و آسمان دارد. خانه اي ييلاقي _ قشلاقي. انسان هايي که در آن خانه ها زندگي ميکردند با بهره گرفتن از حياط ، حوض و باغچه سهمي از آسمان، آب و خاک داشتند. ما آدم آهني نيستيم که فقط نياز به شارژ فيزيکي داشته باشيم. ما انسانيم؛ تلفيقي از روح و جسم. در بناهاي سنتي ميتوان گفت به تمام ابعاد وجودي انسان توجه شده است. استفاده از خشت و گل به جاي سيمان، چوب به جاي آهن، خطوط منحني به جاي خطوط شکسته، استفاده از شيشه هاي رنگي و ... ارسي پنجره هاي رو به نور!
حياط در خانه هاي سنتي مشرف نيست بنابراين زنان و دختران به راحتي ميتوانستند از آن استفاده کنند. ماهي قرمز حوض، آسمان آبي، شمعداني ها و گل هاي محمدي باغچه، روحي دوباره به زندگي اهل خانه بخصوص زنان و دختران مي داد. سماوري و تختي و چاي در استكان کمر باريک و...!
شايد يکي از دلايل تمايل زنان و دختران جوان امروز براي بيرون بودن از منزل دلگير بودن و عدم تناسب آپارتمان ها با طبيعت لطيف آن هاست. لانه موشهايي که با مبل و ميز و وسايل ديگر بيشتر شبيه سمساري است تا محل آرامش خانواده و در اين ميان بيشترين لطمه متوجه زنان و دختران است. آيا رشد مصرف داروهاي آرام بخش، افسردگي و ناسازگاري زوج هاي جوان در دهه هاي اخير هم به اين موضوع مربوط است؟
دختران و زنان جوان مادران فردا
با توجه به تلاش هاي دولت و مجلس در سال هاي اخير شاهد کم شدن قيمت اجاره و بهاي خانه هستيم . شايد دليل عمده ي آن هزينه کردن بخشي از بودجه براي آباداني روستاها و شهر هاي کوچک و سامان دهي به وضع کشاورزي و دامداري باشد چرا که اين کار مانع رشد شهر نشيني و مهاجرت از روستاها شده است.
اميدواريم از اين پس نه تنها به کاهش قيمت مسکن بلکه به کيفيت ساخت و معماري آنها هم توجه شود. مگر نه اين است که از دامن زن مرد به معراج مي رود؟ پس اگر ميخواهيم روح دختران و زنان جوان آرام و مهدي مناسب براي کودکان و آينده سازان فردا باشد بايد به مسکن و ماوايشان هم بيشتر توجه کنيم.