مهناز جعفری

سال‌ها پیش وقتی صحبت از انتخاب دختر شایسته به میان می‌آمد ، ملاک این انتخاب فقط زیبایی بود؛ چیزی که خواست و اراده خود دختران در آن تاثیری نداشت. اما امروز اگر چه از انتخاب دختر شایسته خبری نیست اما دختران ایرانی در زمینه‌های مختلف زندگی به موفقیت رسیده‌اند. از مدال‌های رنگارنگ ورزشی گرفته تا رتبه‌های برتر کنکور و هنرنمایی در رشته‌های مختلف‌. اما شاید بهتر باشد با زندگی و خصوصیات دختران موفق ایرانی از زبان خودشان آشنا شویم.

شوماخر ایران
لاله صدیق قهرمان اتومبیل‌رانی در معرفی خودش به صفات حساس و زود رنج، دل‌رحم، سمج در انجام کار، ساده و بی‌آلایش و مخالف زورگوئی اشاره می‌کند. خصوصیاتی که بی تردید برای یک اتومبیل‌ران موفق ضروری است. او متولد سال 1355 است و دانشجوی دکترای تولید‌؛ کسی که نامش در کتاب مشهور‌ترین زنان جهان به ثبت رسیده و این نکته زمانی مهم‌تر جلوه می‌کند که بدانیم از ایران تنها دو نفر اسم‌شان در این کتاب ثبت شده؛ که یکی از آن‌ها لاله صدیق است. او می‌گوید: من در کودکی دختر بچه‌ای بودم که علاقه بسیار زیادی به بازی‌های پسرانه داشتم و به دنبال هیجان بودم. از آن‌جایی که پدرم همیشه همراه من بودند، اتومبیل‌رانی را به من یاد دادند. بعد از قبولی در دانشگاه، دوستانم به من گفتند تو که این‌قدر تند رانندگی می‌کنی چرا در مسابقه‌ها شرکت نمی‌کنی و تازه آن موقع بود که جرقه‌اش در ذهنم زده شد و برای اولین بار در مسابقات اتومبیل‌رانی شرکت کردم، چند سری اول مقام نیاوردم چون نقشه خوانم دائم ما را در کویر گم می‌کرد، درآن زمان هم اصلاً اجازه نمی‌دادند خانم‌ها در مسابقات سرعت شرکت کنند.

بعد از تلاش‌های بسیار زیاد من اجازه نامه را دریافت کردم و از همان ابتدا در مسابقات مختلف مقام‌های زیادی را کسب کردم؛ حتی صدای آقایان هم در رابطه با این موضوع درآمد. در حال حاضر به خانم‌ها اجازه می‌دهند که شرکت کنند اما در مسابقات میدانی که تماشاچی‌ همراه با پخش زنده تلویزیون  است و به دلیل اینکه من تنها خانم شرکت کننده هستم برای من مشکل به وجود آمده؛ تصور کنید در این زمینه یک هزینه و وقتی گذاشته می‌شود، ذوق و شوقی و استعدادی وجود دارد و بعد صرفاً به خاطر این‌که جنسیت من مونث است نباید در این مسابقات شرکت کنم. البته من هیچ‌وقت مایوس نشدم و همیشه به خود می‌گفتم که باید به هدفم برسم‌. من قبول کردم که شاید نمره جنس موئث یک باشد و نمره جنس مذکر دو، یعنی اهمیتی که داده می‌شود دو برابر باشد اما با علم به این مسائل به راهم ادامه دادم.

 از مشکلات دیگری که این رشته دارد مخارج بالای آن است؛ به یاد دارم در یکی از مسابقاتم از پدرم خواهش کردم مقداری ارز برایم فراهم کند که متاسفانه نتوانستند و من مجبور شدم سکه‌هایی که تا به آن روز در مسابقات مختلف به عنوان جایزه گرفته بودم را بفروشم و ارز تهیه کنم؛ به هر حال از عملکرد خودم ناراضی نیستم چرا که حد‌اقل توانستم روح خودم را اقناع کنم و از این به بعد هم قطعاً پیش می‌روم و تا وقتی که سالم با‌شم به را‌هم ادامه می‌دهم و ترس از هیچ سد و مانعی ندارم .

عکس یعنی زندگی
 رامش لاهیجی هنرمند عکاسی است که تازگی‌ها اولین نمایشگاه انفرادی‌اش را برپا کرده بود. او زندگی در امریکا را رها کرده و به ایران آمده است. آن هم فقط به خاطر عشق به مردم. لاهیجی سختی سفر به شهرها و روستاهای مختلف را به جان می‌خرد تا لحظه‌هایی از زندگی زنان و مردان این سرزمین را ثبت کند. چرا که به نظر او هنر مثل روغنی است که چرخ دنده‌های زندگی را نرم می‌کند و زن هنرمند مثل دریا ناب و اصیل است و آلوده نمی‌شود. او می‌گوید‌: گاهی از دیدن سختی‌های زندگی عشایر یا روستاییان گریه‌ام می‌گیرد اما وقتی می‌بینم با محبت با من برخورد می‌کنند و مرا در غذاهای ساده محلی‌شان شریک می‌کنند می‌فهمم چقدر دوست‌شان دارم. لاهیجی به سختی‌های سفر اشاره می‌کند و می‌گوید در جامعه ما سفر کردن آن هم به تنهایی برای دختران خیلی سخت است. مدت زیادی طول کشید تا توانستم خانواده‌ام را راضی کنم و به سفر بروم‌. البته تا به حال به تنهایی سفر نکرده‌ام و همیشه یا همراه گروه بوده‌ام و یا برادرانم همراهم بوده‌اند. با این حال سفر خیلی در شخصیتم تاثیر گذاشته و شجاعتم را زیاد کرده است. با این حال امیدوارم شرایطی به وجود بیاید که زنان بتوانند با امنیت خاطر و بدون نگرانی خود یا خانواده‌شان سفر کنند و مانعی برای‌شان ایجاد نشود.

بانوان قرآنی، قرائت آسمانی
شيما چنگی متولد شهرستان آشتيان استان مركزی و فارغ التحصيل رشته زيست شناسی دانشگاه اراك است‌. او یکی از قاریان برجسته کشور است که به گفته خودش از کودکی با قرآن مانوس بوده است. او تعریف می‌کند: «‌زمانی كه سال چهارم دبستان بودم در برنامه سيمای قرآن، از قاريان نوجوان دعوت می‌كردند تا به قرائت قرآن بپردازند؛ آن قدر آن قرائت‌ها برايم جذاب بود كه هميشه آرزو داشتم من هم بتوانم به زيبايی آن‌ها قرآن بخوانم. به همين دليل از همان سنين، يعنی حدود 10 سالگی با گوش دادن به نوارهای استاد عبدالباسط كار قرائت قرآن به صورت تقليدی را آغاز كردم. بعد از آن سال دوم راهنمايی برای اولين بار در مسابقات دانش‌آموزی شركت كردم و در سطح استان مركزی رتبه دوم را كسب كردم.» این دختر موفق ادامه می‌دهد:«‌بهترين تفريح من اين بود كه وقتی از مدرسه به خانه می‌آمدم، به سراغ راديو قرآن می‌‌رفتم و قرائت قاريان مختلف مصری را از راديو ضبط می‌كردم، بعد آن‌ها را گوش می‌كردم و سعی می‌كردم با تكرار زياد سبك‌شان را به طور كامل ياد بگيرم و در اين ميان، تشويق پدر و مادرم سبب می‌شد تا علاقه من روز به روز بيشتر شود؛ تا اين‌كه در مسابقات كشوری دانش‌آموزی سال 77 و 79 رتبه اول را كسب كردم و تا مرحله انتخابی مسابقات بين‌المللی دانش‌آموزی نيز پيش رفتم و دوم شدم و به عنوان نفر ذخيره رشته قرائت در مسابقات حضور يافتم. حضور من در مسابقات، در زمان دانشجويی نيز ادامه داشت و حاصل آن كسب رتبه‌های اول، دوم، سوم جشنواره‌های هجدهم، شانزدهم و نوزدهم دانشجويان سراسر كشور بود.»

اما این موفقیت‌ها به سادگی به دست نیامده و بانوان قاری در میان راه با مشکلات و محدودیت‌هایی مواجه هستند. شیما چنگی با اشاره به این موضوع می‌گوید: «‌محدوديتی كه بانوان ما در مسير اجرای برنامه‌ در مجامع عمومی دارند سبب شده تا هم تجربه كمتری داشته باشند و هم خيلی‌ها اصلاً ندانند كه قاری زن با اين همه توانايی نيز در كشور ما وجود دارد و بعضی‌ها فكر می‌كنند سطح آن‌ها بسيار پايين‌تر از آقايان است. در حالی كه به نظر من قاريان زن ايرانی با اين همه محدوديت، از توانايی‌های بسيار بالايی حتی در مقايسه با قاريان زن كشورهای دیگر و حتی آقايان برخوردار هستند. ما هر ساله شاهد برگزاری مسابقات بين‌المللی قرآن در كشورهای مختلف اسلامی هستيم كه در بسياری از اين كشورها به استثنای ايران، بانوان نيز در رشته‌های مختلف شركت می‌كنند. اما جای تأسف است كه قاريان و حافظان توانای ايرانی از حضور و شركت در اين مجامع بين‌المللی محرومند. اداره اوقاف 28 سال است كه برای آقايان مسابقات بين‌المللی برگزار می‌كند، اما برای خانم‌ها تازه 3 سال است كه در رشته قرائت مسابقات را برگزار می‌كند، آن هم فقط تا مرحله كشوری. مسئله بسيار مهم دیگری که باید مسئوولان سازمان اوقاف و مسئولان اعزام به آن توجه كنند، اين است كه هر ساله تعداد زيادی از قاريان و حافظان و اساتيد مرد به حج تمتع جهت اجرای برنامه اعزام می‌شوند، بعضی از اين آقايان كه هيچ رتبه كشوری نيز ندارند بارها و بارها به حج اعزام می‌شوند، اما اين امكان حتی برای رتبه‌های اول اوقاف بانوان نيز وجود ندارد.»

ورزش‌کاران‌، قهرمانان
دختران ایرانی به قول قدیمی‌ها از هر انگشت‌شان هزار می‌بارد‌. هم اهل درس و هنر و پرورش روح هستند و هم اهل ورزش و پرورش جسم. در سال های اخیر دختران زیادی در رشته‌های مختلف مدال کسب کرده‌اند و روی سکوی قهرمانی بالاتر از رقیبان ایستاده‌اند. پدیده بلوری‌زاده یکی از این دختران است و واقعا هم برای خودش پدیده‌ای است. بلوری‌زاده توسط مادر ورزشکارش با ورزش آشنا و به آن علاقه‌مند شده است. او قهرمان رشته دو و میدانی و کاپیتان تیم ملی والیبال بانوان ایران است‌. او از 14 سالگی در مسابقات مختلف حضور داشته و از سال 1371 نیز به عضویت تیم ملی درآمده است. او می گوید:متاسفانه در ورزش بین خانمها و آقایان تفاوتهایی وجود دارد و خانمها به عنوان ورزشکار حرفه‌ای شناخته نشده‌اند و مثل آقایان دستمزد حرفه‌ای نمی‌گیرند و اعزام آن‌ها به مسابقات جدی گرفته نمی‌شود در حالی‌که خانم‌ها تا به حال به هر مسابقه‌ای که اعزام شده‌اند افتخارآفرین بوده‌اند و با مقام برگشته‌اند. بلوری‌زاده در مورد نحوه پوشش خانم‌های ورزشکار می‌گوید‌: بر خلاف آن‌چه در نگاه اول به نظر می‌آید استفاده از این پوشش برای ما سخت نیست‌؛ چون طراحی آن با کار کارشناسی انجام شده و در مراحل مختلف ما آن لباس‌ها را امتحان کرده‌ایم تا به فرم مناسب دست یافته‌‌ایم. جالب این‌جاست که وقتی ما با این لباس‌ها می‌دویم یا والیبال بازی می‌کنیم و نتیجه می‌گیریم همه تعجب می‌کنند و برای‌شان جالب است؛ اما برای خودمان عادی شده است.

این کنکوری‌ها
اما از هر چه بگذریم از شاگرد اول‌های کنکور نمی‌توان گذشت. آن هم اگر دختری از روستای دورافتاده‌ای در قائنات توانسته باشد یکی از 10 نفر اول کنکور رشته انسانی شود. سیمین دخت اسداللهی در نقطه‌ای محروم تحصیل کرده و با تحمل سختی‌های بسیار توانسته است طعم شیرین پیروزی را بچشد. او آرزو دارد حقوق‌دان یا قاضی شود. اسداللهی می‌گوید: موفقیتم را مدیون خدا هستم و لطفی که او به من داشته است. به نظر من دستیابی به موفقیت مرهون تلاش و پشتکار فردی است و این‌که هیچ‌وقت فکر نکنیم چون زن هستیم از پس کاری برنمی‌آییم. اگر زنی اعتماد به نفس داشته باشد می‌تواند به بالاترین موفقیت‌ها دست یابد حتی اگر از بسیاری از امکانات محروم باشد.
فاطمه رشیدی هم از پذیرفته‌شدگان برتر رشته هنر است؛ از شهر هنرپرور شیراز. او هم به اعتماد به نفس زنان اشاره می‌کند و می‌گوید یک زن برای رسیدن به موفقیت جدا از شرایط سخت و ناهنجاری که ممکن است در زندگی با آن دست به گربیان باشد‌، باید توانایی‌هایش را بشناسد‌. اما مشکل این‌جاست که زنان باید دائم خودشان را ثابت کنند تا مردان هم به توانایی‌های آن‌ها ایمان بیاورند و مانع پیشرفت آن‌ها نشوند.

و اما بعد....
صحبت کردن راجع به موفقیت‌های دختران تمامی ندارد. رشته‌ها و شاخه‌های مختلف علمی‌، ورزشی، هنری و ... شاهد بالندگی و رشد دختران ایرانی دررشته‌های مختلف هستند. به قول صدف علی‌رضایی‌، دختر مخترعی که تا به حال در چندین مسابقه بین‌المللی صاحب مدال شده است، دختران ایرانی می‌توانند تمام قله‌های افتخار را فتح کنند، فقط اگر بخواهند.