ويژه نامه اشتغال

از صبح تا شب با دختر ایرانی

مستوره عارفی

نسخه‌ي دانشجويي!
ساعت 10-7 صبح:
گذشته دوران ساعتاي شماطه‌اي و مشت کوبيدن روشون. الان ديگه موبايلا کار اونا رو مي‌کنن و کي دلش مياد مشت بکوبه؟! خوبي موبايل اينه که با شعوره، يه دقيقه که زنگ زد و ديد کسي محلش نمي‌ده، آروم مي‌گيره برا ده دقيقه بعد!
نيم ساعتي هست که با صداي زنگايي که قطع و وصل مي‌شه، خوابم قطع و وصل مي‌شه ولي زورم مياد بلند شم!
تو همون خواب و بيداري ياد کلاس اول مي‌افتم که استادش از اون گيراس...

مثه برق از جام مي‌پرم. خدا کنه دير نرسم که دو دقيقه تاخير يعني غيبت رو خوردي!
...
لعنت! اين ساعت روز که همه تاکسيا پرن و اتوبوسا هم پرتر!
هر جور شده به زور خودم رو مي‌چپونم تو اتوبوس که مث اون بار لاي در نمونم!... حتي هوا هم برا نفس کشيدن نيست!
...
فقط 5 دقيقه مونده به شروع کلاس؛ و من تازه وارد دانشکده شده‌م. کلاس طبقه‌ي سومه!... بي خيال نگاه پسرا، پله ها رو دو تا در ميون ميدوم بالا... با استاد همزمان مي‌رسم دم در... خدا رحم کرد!
...
خوابم گرفته ناجور! باز داره چرت و پرت مي‌گه! هزار بار يه مطلب رو تکرار مي‌کنه، فکر کرده ما چي هستيم؟
حيف که بزنم بيرون تيکه رو خوردم! وگرنه يه دقيقه هم واينميستادم!
استاد! تقصير خودتونه ديگه با اين مدل درس دادن مجبور مي‌کنيد آدمو بره سراغ بازياي موبايل!

***
ساعت 2- 5/10
بچه‌ها مي‌خوان بزنن بيرون، حيف که کلاس دارم ساعت بعد... آخه نامرديه، مي‌گن کلاس رو دو در کنم باهاشون برم. هنوز نصف ترم هم نگذشته و فقط يه جا برا غيبت دارم. مي‌ترسم باهام چپ بيفته آخر ترم تلافي کنه!
خداجون ببخش ديگه مجبورم! نمي‌شه که دل رفقا رو شيکوند! بايد بسپرم يکي برام حاضري بزنه! درسشم که مهم نيس، حالا کو تا آخر ترم؟! يه کاريش مي‌کنم بعد!
...
من عاشق جمشيديه‌ام! هميشه اولين گزينه بين پارکا، برام همين جاس! بچه‌ها مي‌گفتن بريم درکه، حالشو نداشتم، گفتم جز جمشيديه جاي ديگه باشه، دور منو خيط بکشين!... خوبه راضي شدن!
کاش بشه برا ناهار يکي رو پياده کنيم! نمي‌خوام زياد خرج کنم، فردا با سارا قرار گذاشته‌م بريم خريد! بايد حواسم باشه ولخرجي نکنم امروز!
...
چه حال داره ها! بي‌کاره!
مريم مي‌خواد برا کلاس 2 تا 4 برگرده دانشکده! من که اين قدر خسته ام فقط مي خوام برم خونه و بيفتم تو تختخواب! بي خيال کلاس!
...
خوب شد اغفال نشدم با اين دختره برم دانشکده، الان خيابونا هم خلوت‌تره، زودتر مي‌رسم خونه!
- مستقيم!

ساعت 6-5/3 بعد از ظهر
اين تهرانم با اين ترافيکش! اعصاب نمي‌ذاره واسه آدم. دو ساعته تو راهم. خوبه حالا هم ساعت کاريه هم بنزين سهميه بندي شده، وگرنه چه مي‌شد! بيچاره مريم! يحتمل شب برسه خونه!

خوبه دانشگاه اين‌قدر بي در و پيکره‌ها! هر وقت مامان گير بده مي‌شه راحت گفت کلاس تشکيل نشد! وگرنه مي‌خواست مثه اون بار که فهميده بود دودر کرده‌م و رفته‌م سينما، سه ساعت نصيحتم کنه و بگه اين وضع درس خوندن نيست!
دلش خوشه‌ها! درس مال فرجه‌هاس! سه ساعت بشينيم پاي صحبت اين استادا و به چرندياتشون گوش بديم که چي؟ اگه اين حضور غيابا نبود که واقعا کسي نمي‌موند سر کلاسا!
آخ که چقدر خوابم مياد! به مامان گفتم صدام نکنه تا خودم بيدار شم!
مي‌افتم رو تخت و...
***
ساعت 45/6-12 بعد از ظهر
- اَّه! مگه نگفتم کسي صدام نکنه؟ ول کن ديگه! شب شده که شده خوابم مياد!
خب... تو برو من خودم پا مي‌شم! گير داديا... ول کن ديگه!
مامااااااااااااااااااان! به اين بگو دست از سرم برداره!
اي بابا! حالا خود مامان اومده! ديگه بايد پا شد!
...
آخ! قول داده بودم تا فردا برا نشريه يه مطلب بنويسم! خوب شد يادم افتاد! آخه چي بنويسم؟ دختر ايراني! اينم شد موضوع؟ عجب غلطي کردم قبول کردما! کي حال داره الان بنويسه؟

دختر ايراني... دختر ايراني... دختر ايراني!
محافظه‌کاري‌شون منو کشته! هر چي گفتم همون تبعيض عليه زنان رو کار کنين، قبول نکردن ديگه! من که برا همون تبعيض مي‌نويسم! اگه خوششون نيومد هم؛ کپي مي‌کنيم برا تجمع پس فردا، بين بچه‌ها پخش مي‌کنيم!
...
- مامان من کار دارم! تحقيق دارم بايد فردا تحويل بدم! الان نمي‌تونم کمکت کنم.
عليرضا! آسمون به زمين نمياد تو هم يه تکوني بخوريا، مي‌بيني که کار دارم. پاشو ببين مامان چي مي‌گه! لابد مي‌خواد شام رو بياره! پاشو مفت‌خور!
...
خداييش چه غلطي مي‌کنن تو اون صدا‌و‌سيما؟ اين همه سريال مي‌سازن يکيش به درد نمي‌خوره! بازم خوبه اين مدار صفر درجه قابل تحمله! البته دارن بي‌مزه‌‌ش مي‌کنن ديگه. همون تا تو فرانسه بودن بهتر بود!
...
يادم باشه اين بار جدي به بابا بگم برا اي دي اس ال! اينم شد سرعت؟ تو دانشکده آدم حال مي‌کنه!
بد رو اعصابه سرعت اين اينترنت هندلي!

خب! امروز خيلي خوش گذشت، حيف مي‌شد يه پست واسه‌ش ننويسم!

خسته‌ام! حالشو ندارم بازم باهاش بچتم!

- عزيزم! من ديگه خوابم گرفته!

شبت خوش!
...
ساعت موبايل رو براي 5/6 تنظيم مي‌کنم که زنگ بزنه!

کاریکاتور

نگارخانه

پري دريايي((شعر))

كودكان احساس

"‌خوب كه نگاه مي‌كني، مي‌بيني جز قلبت هميشه در تو چيزي هست براي تپيدن، براي پروانه شدن. لحظه‌هاي نابي كه احساس مي‌كني مخاطب وحي خداوندي و كلمات بر قلبت الهام مي‌شوند و شور هستي با همه پستي‌ها و بلندي‌هايش، غم‌ها و شادي‌هايش، كلمه مي‌شود و از زبان تو مي‌تراود.

اين صفحه متعلق به همه بر و بچه‌هايي است كه كودكان احساس‌شان اهل بازي و جست‌و‌خيزند؛ براي همه كساني كه سر ريز احساس‌شان را كلمه مي‌كنند و بر كاغذ مي‌آورند.

اولين‌هاي صفحه دو شعر از دو شاعر جوان است كه تراوش احساس‌شان در يازدهمين كنگره شعر جوان بر گزيده شد. ما لذت برديم اميد شما هم لذت ببريد!

بار سنگين

راحله معماريان از تهران

تير نگاهش آتش قلب عطارد شد

از ابتداي آفرينش عاشقي مد شد

نزديكتر موجود اين منظومه تا ديدش

از هر چه جز او كور شد، از خويش بيخود شد

ديگر نمي‌دانم، پس از آن را نفهميدم

بر هر بلايي مبتلا، بيچاره لابد، شد

كوچكترين سياره هم دور سرش چرخيد

سرگشتگي ديگر مسيري پر تردد شد

بر شانه كم جان، هميشه بار ِسنگين است

در قرعه فال تو پيدا نام هدهد شد

جاهل پذيرفت آن‌چه را هرگز نمي‌بايست

كاري كه هرگز ازل بايد نمي‌شد، شد

پري دريايي

رضوان چرخكار از كاشان

پري دريايي، قسمت آدم‌ها شو

چند روزي پي ما، دل‌زده از دريا شو

تر گيسوي بلندت، شب باران من است

خواستي زود برو، زود ولي پيدا شو

مهربان اما، در بند نمك‌گيري آب

مهربان‌تر شو و از بند پري‌ها وا شو

خواب ديدند دو چشمم، صدف پلك تو را

چشم بگشا و ببين، خواب مرا معنا شو

خانه در ماه شب درياچه ساختم

آستين بالا كن، پاي بكوب، از ما شو

كوب، كوب، اين شبِ غم از ازل آرام نداشت

كوب بر سينه دف، معجزه كن، غوغا كن

باز هم شعر شدي لهجه دريايي من

باز در معجزه‌هايت غزلي زيبا شو

بي كاري يا بي‌عاري

هر آدمي كه يك دهان دارد و دو تا دست بايد كار كند!!!

" زن جماعت اگه بلند شد بايد بزني تو سرش تا همون جا بشينه "

اين جمله قصار از پدر بزرگ خدا بيامرزم بود ( خدا رفته گان شما را هم بيامرزد! ) كه، گه گاه برادرم براي اينكه اعصابم را به نقطه جوش برساند، ياد آواري مي كند !!!

شايد بعضي ها فكر مي كنند كار خانم ها تنها پختن و شستن و رُفتن است! يعني همان كار هايي كه ماشين لباس شويي و ظرف شويي و جارو برقي انجام مي دهد. اما وقتي همه اينها را در يك كفه ترازو مي گذاري و زن را در كفه ديگر، مي بيني كفه زن تومني ثنار با آن يكي توفير دارد.

موضوع پرونده اين هفته نشريه وزين (!) چارقد، اشتغال بانوان است. قرار نيست در اين گزارش زياد حرف بزنيم فقط انعكاس نظرات مردم، در مورد اينكه مشغله اصلي زن چه بايد باشد يا چيست؟ و آيا كار بيرون از خانه با نقش او در خانه تضاد دارد؟ يكي مي تواند ديگري را كم رنگ كند؟

زحمت قضاوت بين اين نظرات با خودتان. قرار است خيلي طولاني نشود ( شايدم شد!!) تا شما حين خواندن گزارش به قول بر و بچه هاي محله اون طرفيِ چارقد " نگُرخيد! و سه سوت كليك كنيد، اين پنجره رو ببنديد و فيض اكمل، از اين گزارش نبريد!!!"

و اما من و اويِ مردمي چارقد در مورد كار كردن خانم ها.

· مرد ها را خانه نشين كرده اند!!!

اولين سوژه اي كه به پستم مي خورد خانم بزلي است، 41 ساله. علوم سياسي مي خوانده اما درس را رها كرده!

آرام حرف مي زند اما در مواضعش مستحكم است، خودش از زنان سرپرست خانوار است؛ همسرش فوت كرده و او هم مادر بچه هايش است و هم مرد خانه اش.

وقتي نظرش را در مورد كار خانم ها بيرون از خانه مي پرسم مي گويد:" لزومي ندارد خانم ها بيرون از خانه كار كنند! آمده اند جاي مرد ها را گرفته اند، جايگاه مردها را تضعيف كرده اند، مردها خانه نشين شده اند، اصلا حضور زن ها صدمات فرهنگي دارد!!! "

خيلي شاكي است، داغ حرف مي زند.

" من خودم در آ موزش و پرورش كار مي كردم، معلم مقطع ابتدايي بودم، خودم يك زن هستم، اما بيرون بودن خانم ها خارج از خانه معضلات جامعه را بيشتر مي كند. من به اين نتيجه رسيدم خانم ها نبايد بيرون از خانه كار كنند. شعار برابري و اين حرف ها هم، همه از كشور هاي غربي آمده و اصلا ما نگران واكنش آنها هستيم در حاليكه فرهنگ ما اين چيز ها را نداشت. "

خانم بزلي معتقد است كار زن ها، مردها را خانه نشين كرده است! وقتي مي گويم مثال بياوريد، مي گويد:" نمونه بارزش در همين خانه هاي خودمان است؛ پسر هايمان از صبح تا شب خانه هستند اما دختر هايمان چه؟! "

در مورد صدمات فرهنگي هم مي گويد:" ما در اقوام خودمان داريم؛ آقا و خانم هر دو تحصيل كرده، استاد دانشگاه، خانم هر چند ماه يكبار، سه چهار ماه مي رود خارچ از كشور نمي دانم براي فر صت مطالعاتي و از اين حرف ها ... خب چه توقعي از اين مرد و بچه ها مي توان داشت؟ از كجا مي داند همسرش در مدت غيبت او براي بر آوردن نيازهاي طبيعي اش به خطا نمي رود؟! بچه هايش خوب تربيت مي شوند؟! اين خودش يك معضل مي شود كه از خانواده به جامعه سرايت مي كند. "

خانم بزلي شاغل بودن و بيرون بودن خانم ها، حتي براي تحصيل را به تربيت نسل آينده ربط مي دهد و مي گويد:" خانم هاي ما الان نسبت به گذشته بار علمي بسيار با لايي دارند، اما چرا ثمره زندگي هاي امروز مثل ديروز نيست؟ چرا ما دكتر حسابي، علامه طبا طبايي، ابن سينا و ... نداريم؟

همه اينها به نقش زن در خانواده مربوط است. بايد خانواده قوي شود، همه چيز به خانواده بر مي گردد و همه چيز خانواده به زن. بايد بنيادي كار كرد. بايد مردها تا مين شوند؛ اگر مردي تربيت خوبي داشته باشد هم فرزند خوبي براي پدر و مادر هست، هم همسر خوبي براي زنش و هم پدرخوبي براي فرزندانش ... بايد فرهنگي كه الان جا افتاده را عوض كردبه زور هم نمي شود... ."

رعنا اما نظر ديگري دارد. او 23 ساله است، دو سال است ازدواج كرده است و ديپلم رياضي دارد. دندانهايش را سيم كشي كرده است. حرف كه مي زند همه سين ها را شين تلفظ مي كند! رعنا مي گو يد:" در بعضي كارها خانم ها بايد حضور داشته باشند؛ مثل پرستاري، پزشكي، معلمي " بعد كه انگار چيزي را كشف كرده است؟، بلند مي گويد:"در خيلي كارها خانم ها بايد باشند. "

من: كار خانم ها باعث كم رنگ شدن تعهدشان به خانواده نمي شود؟

او: " تعهد هر كس به وجدانش است. ربطي به كار كردن و نكردن ندارد. "

من: در مورد اينكه خانم ها مي آيند در بازار كار جاي مرداني را كه بايد كار كنند و مخارج زندگي را تامين كنند، چطوز؟

او: " اين دليل نمي شود كه بگوييم خانم ها كار نكنند، اين مشكل جامعه ماست كه يك ظرفيت محدودي براي كار دارد."

· همه چيز از كار كردن زن ها شروع شد!!!

وحيده مجرد و به صورت پاره وقت در جايي مشغول به كار است. مي گويد:" به نظر من حضور خانم ها در جامعه بايد 40 در صدي باشد. درمشاغلي كه مربوط به خانم ها ست، تا خود خانم هايي هم كه در ارتباط با آن شغل هستند راحت باشند؛ مثل پزشك بانوان، آموزش و پرورش و ... .

مي گويد:" كار زن، بيرون از خانه روي روحيه او خيلي اثر دارد. مردها و زن ها از لحاظ توانا يي هاي جسمي هثل هم نيستند و خستگيي كه كار براي زن ايجاد مي كند، به مرور زمان، خيلي بيشتر از مرد هاست. "

وحيده تاريخ خوانده است. مي رود سراغ پيشيينه تاريخي اشتغال زن در جامعه و مي گويد:" زماني قبل از انقلاب صنعتي در غرب، خانم ها در خانه، مزرعه و در محيط خانواده خود مشغول به كار بودند ولي با انقلاب صنعتي، صاحبان صنايع رفتند دنبال كارگر هاي ارزان. به دليل وضع بدِ فرهنگي اجتماعيِ مردان، خانم هايي كه نيازمند بودند خانواده را تامين كنند، بهترين نيرو بودند. از همان زمان بود كه لباس پرچين و بلند خانم ها تبديل شد به بلوز و شلوار ... خانم هايي كه وارد بازار كار شدند متوجه بعضي نابرابري ها شدند؛ حقوق كم، كار زياد، امكانات رفاهي مختصر و ... همين مسئله يكي از دلايل بروز نهضت هاي فمنيستي گفته شده است! تغيير مدل مو، مدل لباس، شغل هاي طاقت فرسا و كاملا مردانه...

وحيده كاملا در حس گيريِ روايتِ تاريخ است كه دوستش دست و رو نشسته مي پرد وسط حرفمان و با عصبانيت مي گويد:" فكر مي كنند اگر نتوانند اين كارها را بكنند كم آورده اند ، ضعف دارند، در صورتي كه اين زن است، آن مرد. و هر كدام جايگاه خودش را دارد. نه مثل زن شدن براي مرد و نه مثل مرد شدن براي زن، هيچ كدام ارزش نمي آورد."

بعد اشاره مي كند به مضمون جمله اي از رهبري كه ايشان فرمودند: " شبيه مرد بودن افتخار ندارد. زن كامل زني است كه به تمام معنا زن باشد، نه موجودي شبه مرد. "

و بعد وحيده ادامه مي دهد: "عامل استحكام و گرماي خانواده زن است. اكر خانمها در خانه وقت كافي را صرف كنند هم بچه ها را به عنوان نسل آينده خوب تربيت مي كنند، هم به نياز هاي روحي، رواني همسرشان بيشتر مي رسند. "

بي عار و بي كار!!!

خودش را آقا نجف معرفي مي كند. چهار فرزند دارد. دو دخترش كار مي كنند و پسر هايش هم هر دو سربازند.

من: نظرتان در مورد اينكه خانم ها شاغل باشند چيست؟

او: " خوب است. جامعه به كار زن ها نياز دارد. "

من: خب مگر مرد ها نيستند چرا زن ها كار كنند؟

خيلي جدي و با صداي تقريبا بلند، انگار كه بخواهد چيزي را بكوبد توي سرم(!) مي گويد:" هر آدمي كه يك دهان دارد و دو تا دست بايد كار كند. قرار نيست كه يك نفر كار كند و همه بخورند !!! اينطور كه جامعه پيشرفت نمي كند. "

من: خب جامعه اين ظرفيت را ندارد هم مردها كار كنند هم زن ها...

مي پرد وسط حرفم و مي گويد:" بايد ظرفيت ها را با لا ببرند. البته كار هست، بعضي ها بي عارند(!) بي كار نيستند. "

بعد ادامه مي دهد "جامعه ما طوري است كه زن ها تازه دارند رشد مي كنند. كمتر حقوق مي گيرند و تابع ترند، به خاطر همين بعضي ها بيشتر نيروي زن استخدام مي كنند . "

من: خب اين سوء استفاده از زن ها نيست؟

او:" درست است اما زن ها هم از اين فرصت استفاده مي كنند و جايگاه خود را در جامعه تثبيت مي كنند. "

من: بعضي ها مي كويند حضور خانمها در محيط كار فساد بر انگيز است.

او: " بستگي به جامعه دارد. ما بايد درست رفتار كنيم. اكرجامعه را رها كنيم خب ايجاد فساد مي كند. هر مشكلي يك راه حلي دارد، اينكه بگوييم زن ها نبايد كار كنند كه راه حل نيست. پاك كردن صورت مسئله است. "

من: مشغله اصلي يك زن در جامعه چيست؟

او: " كار مشغله اصلي است. يك وقت در خانه، يك وقت بيرون از خانه. " بعد همانطور جدي كه انگار بخواهد بزند، مي گويد: " چرا طبقاتي اش مي كنيد؟ زن و مرد ندارد! مشغله همه زند گي است. "

كمك خرجي براي خانواده.

زهرا 24 سالش است در يك توليدي لباس بچه، چرخ كاري مي كند.

من: چرا كار مي كني؟

او: " اول نيتم اين بود كه مخارج تحصيلم را تامين كنم. ولي بعد خوشم آمد. كار بيرون از خانه خيلي خوب است، هم كمك خرجي براي خانواده مي شوي و هم از لحاظ اجتماعي بالا مي روي. كار و در اجتماع بودن تجربه و اطلا عات زيادي براي خانم ها در پي دارد.

من: اگر متاهل شوي و كار بيرون از خانه با كارهاي خانواده تعارض پيدا كند چه؟

او: "آنوقت سعي مي كنم در خانه بمانم. چيزي كه در محيط كار به دست مي آوري در مقايسه با چيزي كه در كنار همسر و بچه هايت به دست مي آوري آنقدر مهم نيست. قطعا دومي ارجحيت دارد.

من: به نظرت حضور خانم ها در محيط كار با آقايان ايجاد مشكل نمي كند؟

او: " نه. خانم ها مي توانند با پوششي كه دارند و با رعايت كردن خيلي چيز ها مثل حرف زدن، راه رفتن، حركات و ... خيلي راحت مي توانند راهي را كه جامعه دارد طي مي كند نه تنها فاسد نكنند بلكه سمت و سوي مناسبي دهند.

شانس هر كس كه كار گير آورد!!!

از دور كه مي بينمشان هر دو جزوه هاي درسيشان را در حالي كه راه مي روند مرور مي كنند. فهيمه 23 سالش است و اعظم 22 ساله. هر دو ليسانس كامپيو دارند و مي روند به سمت دانشگاه امير كبير براي دادن آزمون آزمايشي كنكور ارشد. با آنها تا دانشگاه امير كبير همراه مي شوم. اول فهيمه جوابم را مي دهد.

من: نظرت در مورد كار خانم ها خارج از محيط خونه چيه؟

او: " خب خانم ها درس مي خوانند كه كار كنند و كمك خرجي براي خانواده باشند؛ در اين جامعه با كار يك نفر نمي شود چرخ زندگي را چر خاند. "

من: آنوقت فكر نمي كني خانم ها جاي آقاياني كه خانواده اي را سرپرستي مي كنند در بازار كار مي گيرند؟

او: "به اينجاش فكر نكردم تا حالا، اما اينكه اين همه درس بخوني و كاري نكني اصلا فايده اي ندارد! "

نظر اعظم را مي پرسم، مي گويد:" من اصلا موافق نيستم. هر كسي جاي خودش را دارد. شانس هر كس كه كار گير آورد."

فهيمه مي گويد: " شايد خانمي بهتر از يك مرد كارش را انجام دهد، آنوقت اگر آقا آن كار را انجام دهد كم كم دچار معضل مي شويم. "

من: خانمها با كار بيرون از خانه به نقش شان در خانواده خوب مي توانند برسند؟

او: " خب اولويت با خانواده است.شايد كمي سخت شود اما با برنامه ريزي مي شود به هر دو كار رسيد. "

اعظم مي گويد: " اتفاقا خانم هايي كه كار مي كنند به خانه و زندگيشان بيشتر مي رسند، برنامه ريزي همه چيز را حل مي كند. "

من: و در تربيت فرزندان هم موفق خواهند بود؟

فهيمه: "اگر خب كار تمام وقت داشته باشد قاعدتا به تربيت فرزندان نمي رسد اما كار نيمه وقت مشكلي ايجاد نمي كند. "

به دانشگاه مي رسيم و با آنها خدا حافظي مي كنم.

· زن ها الان داغند!!!

ميثم سر باز است لباس سربازي اش طوسي است. مي پرسم چند ماه خدمتي؟

مي گويد: " آ موزشي ام، يك ما ه و هشت روز از دوره ام مي گذرد. "

من: با كار خانم ها در جامعه موافقي؟

او: " به شرط آنكه در محيط خانومانه (دقيقا همين اصطلاح را به كار ميبرد! من خوشم آمد، ديگر به جايش نمي گذارم زنانه) باشد. "

من: مثلا؟

او: " آقايان هم باشند مشكلي نيست، فقط در محيط بسته نباشد. در محيط باز كار كنند. "

من: با اين حرف كه مي گويند زن ها آ مده اند جاي مرد ها را گرفته اند موافقي؟

او با هيجان مي گويد: " مي دانيد زن ها الان داغند نمي دانند كار بيرون چه صدماتي به آنها مي زند. به همان نتيجه اي مي رسند كه الان اروپايي ها رسيده اند. الان آنها– خود زن ها - به اين نتيجه رسيده اند كه كار در خانه براي خانم ها بهتر است. كم كم خانم هاي ما هم به اين نتيجه مي رسند. الان در اروپا زن ها بيشتر به كار در خانه علاقه دارند، بر عكس سال هاي قبل. "

مي گويد: " آن مادر هايي كه لازم است در خانه باشند، احتياجي هم به پولش ندارند در خانه باشند. پس فردا بچه مي رود معتاد مي شود، چرا؟ چون ننه بالاي سرش نبود! "

من: فكر مي كني بهترين شغل براي خانم ها چيست؟

هر كاري مي توانند بكنند اما نه اينكه بروند جوشكاري لوله نفتي آبادان را انجام دهند. اين براي خودشان خوب نيست. "

به عنوان آخرين حرفش هم مي گويد: " آقايان چند صد سال سابقه مديريت دارند، خانم ها هم بايد يك چند صد سال بگذرد تا به تبحر مديريت آقا يان برسند!!! "

زن كه تاريخ مصرف ندارد، دارد؟!

از چشميِ رويِ درِ كلاس كه به داخل نگاه مي كنم، با خودم مي گويم نه بابا ! باز اين دكتر جلالي خيال ندارد دانشجو ها را رها كند! بچه هاي كلاس هم كه همگي تريپ مثبت نشسته اند و بدون هيچ اعتراضي مبني بر پايان يافتن كلاس به درس گوش مي دهند. تا درس تمام شود و دانشجو ها سؤال هاي با ربط و بي ربطشان را بپرسند و شيرين عسل بازيشان را تمام كنند! 45 دقيقه اي پشت در كلاس، زير پاهايم جنگل سبز مي شود. عقربه هاي ساعت كه به 12 مي رسند، يعني بي خيالِ گزارش كه بايد به وجود و سجود رسيد يا برعكس! قرارمان مي شود ساعت 1:15 بعد از ناهار و نماز، در دفتر كار خانم دكتر.

خانم جلالي دكتراي علوم قرآن دارد. استاد و عضو هيئت علمي دانشگاه الزهراست. اما چيزي كه باعث شد به سراغش بروم موضوع پايان نامه دكتراي ايشان است؛ زن مسلمان، پرده نشيني يا حضور اجتماعي.

درِ اتاقش باز است و دانشجويان ارشد براي مشاوره پايان نامه ها روي صندلي هاي اتاق نشسته اند.

وقتي در مورد بودن زن در محيط كار در كنار مردان مي گويم و اينكه به دليل جاذبه هاي خاص امكان دارد از هدف اصلي باز بمانند، خيلي سريع مي رود سراغ اصل مطلب و مي گويد: "عده اي بنا را بر اين مي گذارند كه مردها بايد راحت باشند، خب وقتي خانم ها حضور دارند آقايان شاخك هايشان تكان مي خورد! اگر ما حد پوشيدگي را داشته باشيم، غض بصر، رعايت صحبت كردن و استفاده نكردن از كلمات معني دار و دوپهلو كه محرك نباشد، كه هم به ما توصيه شده وهم به آقايان، با رعايت اين مسئله مي توانيم وقتي در جامعه حضور داريم، شخصيت انسانيمان بروز داشته باشد ... با حضور و رعايت آداب مشاركت اجتماعي هيچ منعي براي حضور زنان و مردان در كنار هم، در اجتماع وجود ندارد. اگر هم مشكلي هست بايد با آدم هاي خاطي برخورد شود نه اينكه كليت يك مسئله اي را نفي كنيم. "

در مورد مشغله اصلي زن معتقد است هيچ وجوبي از لحاظ شرعي وجود ندارد كما اينكه حتي براي شير دادن به فرزند اين وجوب وجود ندارد؛ اما در مورد نوع زن به خاطر رشد، تكامل و نياز عاطفي خودش، خصوصا در سال هاي خاصي از جواني، توجه به همسر و فرزندان كه البته هيچ منافاتي با كار ندارد در درجه اول قرار دارد. بله زماني وضعيت فرزندان در كودكي ايجاب مي كند كه تمام توجهات معطوف به آنها باشد اما وقتي بچه ها به قول معروف از آب و گل در آمدند چه؟ تاريخ مصرف زن تمام شد؟!

بعد از توضيح مفصل در اين مورد مي گويد: " تازه الان وضع خانم هاي خانه دار هم مثل گذشته نيست كه يخ حوض بشكنند و مس بسابند! چه عيبي دارد از اين فرصت هاي خالي استفاده كنند؟ هم براي خودش تكامل اجتماعي ايجاد كند وهم كمك اقتصادي براي خانواده باشد. "

در مورد نوع كار زن ها مي گويد: "هر كس مي تواند و اين حق را دارد كه استعدادش را در مجرايي كه مي خواهد پرورش دهد. امكان دارد خانمي دوست داشته باشد با پريز برق ور برود و آقايي بخواهد گلدوزي كند. از لحاظ شرعي كه منعي ندارد منتها با آن وظايف اصلي در خانواده نبايد منافات داشته باشد و البته با شأن و شؤن اجتماعي هم مغاير نباشد و جامعه آن را بر نتابد. نمونه بارزش هم همين تاكسي بانوان كه امروز جامعه نه تنها موضع نمي گيرد كه استقبال هم مي كند. "

وقتم ديگر تمام شده است و نوبتي هم كه باشد نوبت شاگردان استاد است. خداحافظي مي كنم و در راه به حرف هاي خانم جلالي فكر مي كنم. به كمكي كه او به همه شاگردانش مي كند و همه ديگران مثل او!

· بقاي نوع بشر.

حالا كه ديگر نوار ها را پياده كرده ام و همه نظرات را دوباره گوش كردم و تنظيم مصاحبه هم تمام شده است، ياد صحبت هاي رهبر مي افتم كه امسال در سالروز تولد حضرت زهرا(س)، صريح و بي پرده و پدرانه زد و عجيب به كام من مثل هميشه شيرين آمد ، اميد كه شما هم حظ كنيد از اين همه توجه و نكته سنجي و صداقت: " نقش زن به عنوان عضوى از خانواده. به نظر من از همه‏ى نقشهائى كه زن ميتواند ايفاء كند، اين اهميتش بيشتر است. البته بعضى‏ها اينطور حرفها را در همان نظر اول با شدت رد ميكنند و ميگويند آقا شما ميخواهيد زن را توى خانه اسير كنيد، محبوس كنيد، از حضور در صحنه‏هاى زندگى و فعاليت باز بداريد؛ نه، به هيچ وجه قصد ما اين نيست؛ اسلام هم اين را نخواسته. اسلام وقتى كه ميگويد: «والمؤمنون و المؤمنات بعضهم اولياء بعض يأمرون بالمعروف و ينهون عن المنكر»، يعنى مؤمنين و مؤمنات در حفظ مجموعه‏ى نظام اجتماعى و امر به معروف و نهى از منكر همه سهيم و شريكند؛ زن را استثناء نكرده. ما هم نميتوانيم زن را استثناء كنيم. مسئوليت اداره‏ى جامعه‏ى اسلامى و پيشرفت جامعه‏ى اسلامى بر دوش همه است؛ بر دوش زن، بر دوش مرد؛ هر كدامى به نحوى بر حسب توانائى‏هاى خودشان. بحث سر اين نيست كه زن آيا ميتواند مسئوليتى در بيرون از منزل داشته باشد يا نه - البته كه ميتواند، شكى در اين نيست؛ نگاه اسلامى مطلقاً اين را نفى نميكند - بحث در اين است كه آيا زن حق دارد به خاطر همه‏ى چيزهاى مطلوب و جالب و شيرينى كه در بيرون از محيط خانواده براى او ممكن است تصور شود، نقش خود را در خانواده از بين ببرد؟ نقش مادرى را، نقش همسرى را؟ حق دارد يا نه؟ ما روى اين نقش تكيه ميكنيم. من ميگويم مهمترين نقشى كه يك زن در هر سطحى از علم و سواد و معلومات و تحقيق و معنويت ميتواند ايفاء كند، آن نقشى است كه به عنوان يك مادر و به عنوان يك همسر ميتواند ايفاء كند؛ اين از همه‏ى كارهاى ديگر او مهمتر است؛ اين، آن كارى است كه غير از زن، كس ديگرى نميتواند آن را انجام دهد. گيرم اين زن مسئوليت مهم ديگرى هم داشته باشد - داشته باشد - اما اين مسئوليت را بايد مسئوليت اول و مسئوليت اصلى خودش بداند. بقاى نوع بشر و رشد و بالندگى استعدادهاى درونى انسان به اين وابسته است؛ حفظ سلامت روحى جامعه به اين وابسته است؛ سَكن و آرامش و طمأنينه در مقابل بيقرارى‏ها و بى‏تابى‏ها و تلاطم‏ها به اين وابسته است؛ اين را نبايد فراموش كنيم. "

خب اين هم پايان اين گزارش! زياده عرضي نيست، در پناه حق.

رقيه كيه؟!

وقتی مي‌خواستم شاغل بشوم‌

هاجر زمانی

هنوز صداي بابا توي گوشم است‌: «اصلا هر كاري دلت خواست برو بكن‌!‌»
پايم را روي آن پا مي‌اندازم و يادم مي‌آيد كه گفتم‌: «‌من ديگر بزرگ شده‌ام‌! دلم مي‌خواهد دستم توي جيب خودم باشد‌!‌» مامان لبش را گزيد و بابا غران زير لب لا اله ‌الا ‌اللهي گفت‌. خانم منشي اسمم را مي‌خواند‌. از جا بلند مي‌شوم‌. چندين نگاه مسير حركتم را تعقيب مي‌كنند‌؛ آن‌ها هم مثل من منتظر هستند‌. فرم را از دست منشي مي‌گيرم‌. نگاهم روي ناخن‌هاي لاك‌زده‌اش ثابت مي‌‌ماند‌. با بي‌قيدي آدامس مي‌جود‌: «‌اين فرم را پر كنيد و به من تحويل بدهيد». سرم را به نشان تاكيد تكان مي‌‌دهم و برمي‌گردم سر جايم‌. فرم را سريع پر مي‌كنم‌؛ شبيه باقي فرم‌ها است كه جاهاي ديگر پر كرده‌ام‌.

از جلوي مغازه‌ها مي‌گذرم و غرق خيال مي‌شوم‌. خودم را تصور مي‌كنم كه اولين حقوقم را گرفته‌ام‌،‌ به اولين مغازه‌ي شيريني‌فروشي كه مي‌رسم وارد مي‌شوم‌، بابا شيريني خامه‌اي دوست دارد‌، سر راه يادم باشد سري به گل‌فروشي بزنم‌،‌ چند شاخه گل مريم هم براي مامان‌... . حتما وقتي بابا نتيجه‌ي زحماتم را ببيند اخم‌هايش را باز مي‌كند و خوشحال مي‌شود از اين‌كه گفته بود هر كاري دلت خواست برو بكن‌... . اميدوارم حقوقم اين‌قدر باشد كه بتوانم با آن شهريه‌ي دانشگاهم را پرداخت كنم‌. اصلا مي‌توانم به آرزوي چندين ساله‌ام برسم و بروم در يك آموزشگاه نقاشي ثبت‌نام كنم‌. اما با وجود ساعات كاري زياد مطمئن نيستم‌. رو‌به‌روي بابا نشسته‌ام‌،‌ اخم‌هايش در هم است‌، قيافه‌اش به آن وقت‌ها مي‌ماند كه با مشتري بدقلقي سر و كله زده و خسته و كوفته از سر كار برگشته است‌. مي‌خواهم بروم برايش چايي بياورم اما دستم را محكم مي‌گيرد و دوباره سر جايم مي‌نشاند‌. مي‌گويد‌:‌ «ببينم مادرت چه مي‌گفت‌؟ مي‌خواهي چكار كني‌؟». چيزي توي دلم فرو مي‌ريزد‌، با ترديد نگاهش مي‌كنم و مي‌گويم‌: «‌مي‌خواهم بروم سركار‌...». بابا مثل يك بمب منفجر مي‌‌شود‌: «‌مگر تا حالا چيزي كم داشته‌اي‌؟ يا برايت از چيزي كم گذاشته‌ام‌؟ چه معني مي‌دهد يك دختر مجرد برود سر كار‌... . درست را تمام كن آن وقت از اين فكر و خيال‌ها به سرت بزند‌!‌» با اين‌كه هميشه توي خانه حرف بابا حجت است اما اين بار نمي‌خواهم قافيه را ببازم‌: «‌آخر چه ربطي دارد بابا‌؟ هم‌كلاسي‌هايم هم درس مي‌خوانند هم سر كار مي‌روند‌... من هم دوست دارم مثل آن‌ها بشوم‌، من ديگر بزرگ شده‌ام! دلم مي‌خواهد دستم توي جيب خودم باشد‌!‌»
چند روز است منتظر تماس تلفني از جاهايي هستم كه فرم پر كرده‌ام‌. تا تلفن زنگ مي‌خورد مثل قرقي مي‌پرم پاي تلفن‌؛ ولي هنوز خبري نشده است‌.
كليد را توي قفل در مي‌اندازم‌، كيف روي دوشم سنگيني مي‌كند‌، تمام روز را كلاس داشتم‌، در را كه باز مي‌كنم بابا را پشت در مي‌بينم‌؛ با چين‌هاي پيشاني‌اش كه بيشتر از هر وقتي به هم نزديك شده‌اند. لبهايش مي‌لرزند و انگار به جاي اشك، خون توي چشم‌هايش نشسته است‌. با ترس سلام مي‌كنم‌: «‌سلام. اتفاقي افتاده بابا‌؟‌»‌. بابا مرا از جلوي در كنار مي‌زند و با همان حال عصبانيت از خانه خارج مي‌شود‌. بعد از ديدن بابا به آن حال و روز ديگر برايم ديدن چهره‌ي گريان مامان چندان تعجبي ندارد‌. به طرف مامان مي‌روم‌:«مامان بگو چي شده‌! مردم از نگراني‌... » مامان پسم مي‌زند، اشك از چشمانش بيشتر مي‌جوشد‌: «‌تو چه كار كردي دختر‌؟» و صداي هق‌هقش فضاي اتاق را پر مي‌كند.

گريه ام مي گيرد ، مثل يك پرنده ي درمانده ي خانه گم كرده مي شوم كه بي هدف پرو بال مي زند : « آخر به من بگو چي شده است ؟ من چكار كرده ام كه خودم خبر ندارم ؟ » . تلفن زنگ مي خورد ، نمي دانم بايد چه بكنم ، به طرف تلفن مي روم ، گوشي را بر مي دارم ، صداي خنده ي مردانه اي گوشم را پر مي كند : « گفتم كه ! مگر اسم دختر شما « مريم رحمتي » نيست ؟ 20 ساله ، دانشجوي رشته ي زبان ... ترم چهارم ! » خنده ها همچنان ادامه دارد ، تعجب و ترس به سرتاپايم تزريق مي شود ، دست و پايم را گم كرده ام و زبانم بند آمده است . « تمام مشخصات دخترتان پيش ماست ، خواستيم يك سايت تبليغاتي خوب بزنيم ... فكر مي كنم اسم و عكس و شماره تلفن دختر شما مورد خوبي باشد ، آدرس هم كه ... » خون در رگهايم خشك شده است . خشكم مي زند ، با بهت و ناباوري اين حرفها را از پشت تلفن مي شنوم : « فكر مي كنم معامله ي خوبي باشد ... پس دادن مشخصات و عكس دختر شما در مقابل مبلغ ناچيزي پول ... فكر هايتان را كرديد ؟ » مامان كنارم ايستاده است ، گوشي تلفن را به گوشه اي پرت مي كنم و خودم را در بغل مامان مي اندازم و تمام فكرم را اين پر مي كند كه بالاخره چه مي شود؟
تاب نمي آورم توي چشمهاي بابا نگاه كنم ، بابا مي گويد : « جناب سروان اطمينان داد كه با وجود اين مشخصات كار خاصي نمي توانند بكنند مگر اينكه چيزهاي بيشتري از مريم بدانند ... » نگاه پرسشگرش را مي دوزد به چشمهاي من « نه بابا ... به خدا نه ، هيچ چيز ديگري نيست ! » گريه ام مي گيرد ، مي لرزم . بابا انگار دلش براي من سوخته باشد : « خوب ... خوب ... پس نگران نباش دخترم ، همه ي اينها تهديد هاي الكي است ، مگر به همين راحتي مي توانند كاري بكنند ؟‌» سرم را مي اندازم پايين ، مامان با پشت دست اشكهايم را پاك مي كند و مي گويد : « اي كاش با ما بيشتر مشورت مي كردي ! مريم تو بايد حواست را بيشتر از اينها جمع كني !‌» . بابا كنارم مي نشيند : « نه ، تقصير من هم هست كه به مريم گفتم هركاري دلت خواست بكن ! خوب با اين حساب مريم هيچ تقصيري ندارد !‌» بابا مي خندد ، خنده و نگاه مهربانش را كه مي بينم انگار دنيا هم به من مي خندد و دوست دارم بابا هميشه همراه و كنارم باشد .

من ویولتسا فزا هستم؛

وقتی با همکارم بعد از هماهنگی نیم ساعته وارد هتل خانم‌های دعوت شده به همایش زنان قرآن‌پژوه -که در تهران برگزار شده بود- شدیم‌، شماره اتاق‌شان را گرفتیم و آماده‌ی یک دیدار صمیمی در زدیم. مسئول گروه‌شان، با چهره ی مهربان به استقبال‌مان آمد و بعد از آشنایی مختصری خودمان را برای مصاحبه‌ای که فقط 20 دقیقه برایش وقت داشتیم آماده کردیم‌.
ابتدا گزارش را با خانم متین و خوش‌برخوردی که از خواهران اهل تسنن بودند آغاز کردیم؛ او تنها گوینده رادیویی محجبه آلبانی بود‌.

چارقد: در ابتدا خودتان را معرفی کنید؟
- من ویولتسا فزا هستم؛ معلم و مدرس قرآنی.

چارقد: علت دعوت و حضور شما در این سمینار چه بوده است؟
- این سمینار برای هم‌اندیشی فعالان قرآنی بود و به دلیل آن‌که بنده گوینده و تهیه‌کننده برنامه‌های رادیویی هستم که به طور زنده از رادیوی آلبانی پخش می‌شود، به این سمینار دعوت شدم.
چارقد: درباره فعالیت‌های قرآنی‌تان توضیح بیشتری می‌دهید؟
- بله! به عنوان نمونه برای شب‌های جمعه علاوه بر دعای کمیل‌، بحث‌های اخلاقی داریم که با نام تپش‌های روحانی در یک برنامه قرآنی اجرا می‌شود. برنامه دیگرمان برنامه‌ای چهار ساله است که فقط در ماه مبارک رمضان یک ساعت و نیم قبل از اذان اجرا می‌کردیم. روزهای جمعه هم یک ساعت و نیم گفتگوهایی با موضوع قرآنی به مدیریت خودم انجام می‌شود که بعد از صحبت پاسخگوی سوال‌های شنوندگان هم هستم‌. مقاله‌نویسی هم داشتم در رابطه با میلاد حضرت عیسی‌(ع) و پیامبر اسلام حضرت محمد‌(ص)‌. ویرایش بعضی کتب هم دارم؛ اولین مجله قرآنی که در آلبانی چاپ شد با نام معجزه رو هم تدوین‌گری می‌کنیم‌. موسسه‌ای هم مشغول به کار هستم با نام موسسه قرآن کریم آلبانی‌.
چارقد: توی اینترنت هم فعالیتی داشتید؟
- بله‌. تقریبا.
چارقد‌: میشه بیشتر توضیح بدید؟
- وب سایتی هست برای همین موسسه که خانم قربانی زحمتش رو می‌کشند‌(اشاره به همان خانمی که به استقبال‌مان آمدند‌)
چارقد: شما حافظ قرآن هم هستید؟
- نه متاسفانه
چارقد: فعالیت‌های موسسه‌ای که گفتید چه فعالیت‌هایی داره‌؟
- تو این موسسه تقریبا 5000 نفر قرآن یاد گرفتند‌، در شهرها و روستاهای مختلف هم کلاس قرآنی برپا می‌کنیم در طی سال‌.
چارقد: خانم فزا فکر می‌کنید اگه پیامبر تو عصر حاضر بودند باز هم نیاز به استفاده از اینترنت احساس می‌شد‌؟
(بعد از این‌که چند سوال برای تفهیم بهتر سوال‌مون از مترجم‌شون می‌پرسند و مترجم‌شون هم از ما! بالاخره میگن:)
- نه! فکر نکنم. چون پیامبر خودشون منبع تکنولوژی هستند. دلیلی دیده نمی‌شه برای این‌کار.
چارقد‌: چرا؟ یعنی مخالفت می‌کردند؟ شما فکر کنید همه می‌خوان از محضر مبارک‌شون استفاده کنند؛ یک نگاه جهانی به این سوال داشته باشید‌. فکر نمی‌کنید حتی شاید نیاز به چت هم باشه‌؟
(این‌جای سوال کمی مکث می‌کنند و با خنده میگن‌)
- تازه متوجه منظور اصلی‌تون شدم! چرا! فکر می‌کنم استفاده می‌شد و نیازش هم احساس می‌شد.
چارقد‌: در نظر بگیرید شما در حال چت با یکی هستید که متوجه می‌شه شما قرآن پژوهید‌؛ و می‌خواد با قرآن آشنا بشه. اولین آیه‌ای که می‌خونید چیه؟
- آیه اول سوره علق.
چارقد: فرض کنید قیامت شده و خداوند ازتون می‌خواد آیه‌ای رو تلاوت کنید.
- اولین آیه سوره حمد‌(الحمدلله رب العالمین‌)
چارقد: خانم فزا! می‌شه معنای اسم‌تون رو به فارسی بگید؟
- گل بنفشه!
چارقد: دید شما که یک قرآن پژوهید در مورد زنان‌؛ چه جامعه خودتون چه ایران چیه‌؟
من تخصص زیادی در رابطه با زنان ندارم؛ ولی اگه بخوام در مختصر جمله‌ای راجع به خانم‌های مسلمان بگم؛ در آلبانی با این‌که تعداد فعال‌شون کمه ولی موقعیت و جایگاه خوبی دارن. در ایران هم همیشه نسبت به مقام و ارزش زن در ایران غبطه می‌خوردم. اعتقاد دارم جایگاه‌شون خیلی بالاست؛ که اون هم به خاطر اسلامه‌.

چارقد: با تشکر از حضورتون توی این مصاحبه. امیدواریم که موفق باشید.
- ممنونم. من هم برای نشریه مفید چارقد آرزوی موفقیت می‌کنم.