سالگرد واقعه تاریخی اجرای طرح استعماری کشف حجاب توسط رضاخان موضوعی بود که باعث شد مرکز آفرینش‌های هنری کودک و نوجوان شاهد برپایی نمایشگاهی با عنوان «کشف حجاب؛ آغاز تهاجم فرهنگی» باشد.
نمایشگاهی که علی‌رغم سردی هوا علاقه‌مندان بسیاری را به سوی خود جلب کرد و حتی مدت زمان آن نیز تمدید شد.
همه‌ی این بهانه‌ها به اضافه‌ی اجبار و تحکم مقامات از ما بهترون! باعث شد سری به این نمایشگاه بزنم. اگر چه در بدو ورود دنبال میز خوراکی‌ها می‌گشتم اما در همان دم در ماکت‌هایی از واقعه‌ی عاشورا و حضرت زینب‌(س) در کنار ذوالجناح همان جا میخ‌کوبم کرد.

ماکت‌هایی که آن قدر طبیعی به نظر می‌رسیدند که آدم هر لحظه انتظار داشت صدای شیهه ذوالجناح را بشنود. کمی بعد اما اسنادی به چشم می‌خورد از ماجرای کشف حجاب‌. سندهای حکومتی پرشماری بر دیوار بود که احکام حکومتی را درباره‌ی الزام اجرای کشف حجاب و نیز اعتراضات مردمی را به مراجع در این باره نشان می‌داد.

از غرفه‌ی مسابقه و اجراهای تلوزیونی که می‌گذشتی‌، صدایی به گوشت می‌رسید که نمی‌گذاشت از غرفه پیش رویت بی‌تفاوت بگذری‌. صدای بازیگری که می‌خواست تئاتری برایت اجرا کند و این بار داستان «گرگم و گله می‌برم» را به روایتی دیگر بازگو کند. روایتی از طرح‌های استعماری غرب برای به سلطه درآوردن یک ملت و چپاول میراث و ثروت آن‌، با تسلط بر زنان و تبدیل آن‌ها به  مصرف کننده‌ی صرف کالاهای غرب.

هنوز از فکر حرف‌های راوی قصه‌گو بیرون نیامده‌ام و دنبال راه‌های مقابله با این سطله‌طلبی می‌گردم که می‌رسم به شلوغ‌ترین قسمت نمایشگاه. جایی که بازار بحث و مجادله داغ است و هر کسی از ظن خود یار من می‌شود. البته یار من که نه! در واقع هر کسی از ظن خود و با توجه به سلیقه و عقیده‌اش راجع به آن چه در این قسمت می‌بیند اظهار نظر می‌کند. اما در این قسمت چه خبر است؟ صبور باشید من هم مثل راویان شکر‌شکن می‌خواهم بازارگرمی کنم و قصه را شاخ و برگ دهم.

بله! عرض کنم آن چه در این قسمت توجه همه را به خود جلب کرده بود، چیزی نبود جز عشق همیشگی خانم‌ها یعنی لباس. این بخش از نمایشگاه به آلبوم‌هایی تعلق داشت که در آن‌ها طرح‌های متنوع و زیبایی از لباس‌ها و پوشش‌های مناسب زنان دیده می‌شد.
اظهار‌نظرها درباره‌ی این مدل‌های جالب و شنیدنی بود. اکثر خانم‌ها و دختران جوان از دیدن مدل‌ها خوشحال بودند و تند و تند آلبوم‌ها را ورق می‌زدند و طرح‌های مورد علاقه‌شان را سفارش می‌دادند یا با موبایل‌های‌شان از آن‌ها عکس می‌گرفتند. خانم‌های میان‌سال اما اصلا از مدل‌ها استقبال نمی‌کردند؛ آن‌ها از این‌که خانم‌های جوانی این لباس‌ها را پوشیده‌اند و عکس گرفته‌اند خشنود نبودند و می‌گفتند بهتر بود لباس‌ها را بر تن مجسمه و مانکن می‌کردند.

عده‌ای هم اصلا از مدل لباس‌ها خودشان نمی‌آمد و می‌گفتند این پوشش‌ها اسلامی نیست و به کار بردن رنگ و طرح‌های متنوع، هم‌خوانی با موازین اسلامی ندارد.
از این رو بود که بحث و گفتگو میان خانم‌ها بالا گرفته بود و مخالفان و موافقان هر کدام استدلال‌های خود را ارائه می‌کردند.

قسمت بعدی نمایشگاه، با عنوان «حریم ریحانه» کاری بود از گروه تحقیقاتی خیبر. در این بخش پوسترهای متعددی به چشم می‌خورد که تاریخچه‌ی حجاب در جهان، پوشش زنان ایران طی قرون، تصاویری از پوشش زنان جهان، جشن تکلیف دختران در ادیان مختلف، سخنان بزرگان درباره‌ی پوشش و حجاب، داستان کشف حجاب، حجاب از دید آمار و علم و مزایای آن برای زنان و مشکلاتی که زنان در کشورهای غربی به خاطر حفظ حجاب با آن رو به رو شده‌اند را به نمایش گذاشته بودند.

در یکی از پوسترها از قول دکتر شریعتی نقل شده است:«خانم گاندی با آن ساری سه هزار چهار هزار سال پیش که می‌پوشد و با همه رهبران بزرگ دنیا ملاقات دارد، وارد سازمان ملل می‌شود که 500 نماینده بلند می‌شوند و نیم ساعت برایش دست می‌زنند هرگز احساس حقارت نمی‌کند‌. او با آن ساری می‌خواهد بگوید من تمدن غرب، فرهنگ دختر شایسته‌، زن روز، بوردا و‌... را خوانده‌ام. اما با این لباس به فرانسه‌، آلمان، نیویورک، دیوان لاهه و سازمان ملل می‌آیم که بگویم شما دو قرن آمدید، تلاش کردید، جان کندید تا ما را مثل خودتان کنید. من به عنوان مظهر زن امروز هند با لباس خود آمده‌ام تا به شما بگویم همه تلاش‌های‌تان بیهوده بوده و من خودم هستم.»

بعد از این پوسترها نوبت به پوسترهایی می‌رسید که توصیه‌های نیروی انتظامی به خانواده‌ها در آن‌ها درج شده بود، به همراه تصاویری از فعالیت‌های گشت ارشاد و اقدامات نیروی انتظامی در سامان‌دهی مد و لباس و نیز احادیث و روایاتی درباره‌ی حفظ حجاب و اهمیت عفاف و پاک‌دامنی.
در کنار این پوسترهای هشدار دهنده پوسترهایی هم وجود داشت که به وسیله طرح و داستانک‌های مصور هشدارهایی درباره‌ی لزوم توجه والدین به رفتارهای فرزندان‌شان، معاشرت‌های آن‌ها و نحوه‌ی پوشش‌شان گوشزد می‌کردند.

پرده‌خوانی درباره‌ی کشف حجاب هم بخش جذاب دیگری بود که مخاطبان بسیاری را به سوی خود جلب کرده بود. اما جذاب‌ترین بخش باز هم بخش فروش چادر، روسری‌، مقنعه و‌... بود. چادرهایی با رنگ‌ها و مدل‌های مختلف که هم به حفظ حجاب و داشتن پوشش مناسب کمک می‌کردند و هم تنوع و زیبایی و راحتی را برای خانم‌ها به ارمغان می‌آوردند و البته باز هم مشتری اصلی آن‌ها خانم‌های جوان بودند. روسری‌ها هم مدل‌های متنوعی داشتند و به نحوی طراحی شده بودند که حفظ حجاب با آن‌ها ساده باشد. با وجود زیبایی و جذابیت طرح‌ها و مدل‌های ارائه شده‌، اکثر خانم‌ها از قیمت‌های گران آن‌ها شاکی بودند و امیدوار بودند با تولید انبوه مناسبی که در عین زیبایی‌، پوشش اسلامی را نیز تامین کنند، قیمت آن‌ها پایین بیاید و برای همه قابل استفاده باشند.

قسمت انتهایی نمایشگاه هم به تحقیقات و پایان‌نامه‌هایی اختصاص داشت که در رابطه با حجاب و پوشش و عفاف تهیه شده بودند.
کنار در خروجی هم دفتری بود که بازدید‌کنندگان نظرات خود را درباره‌ی نمایشگاه در آن می‌نوشتند. «‌و من الله توفیق» را می‌نویسم و از در بیرون می‌آیم.

بیشتر از این‌که مردان در به وجود آمدن این دیدگاه‌های غلط مقصر باشند خود ما زنان مقصریم که برای خود ارزش قائل نیسیتم و ارزش واقعی خود را نمی‌شناسیم؛ به محض این‌که یک مرد به ما اظهار تمایل می‌کند از خود نمی‌پرسیم این مرد چرا به ما اظهار تمایل می‌کند، چرا ما باید خود را ارزان و راحت در اختیار آنان قرار دهیم که این تصور برای مردان پیش بیاید که ما موجودی هستیم برای برطرف کردن امیال شهوانی آن‌ها و ارزش دیگری نداریم .
کاش از شیر زنانی چون فاطمه‌(س‌) و زینب‌(س‌) بیاموزیم که به موقع در جامعه چنان رفتار کردند که ثمره‌ی کار مردان‌شان را به بار نشاندند و یا در دفاع از حق و حقیقت به مردان‌شان کمک کردند. این حضرت زینب بود که زحمت‌های برادر را به ثمر رساند؛ و باید مردانی در دامن خود تربیت کنیم که چون پیامبر و علی‌(ع) و حسن و حسین‌(‌ع) قدر و ارزش شخصیت زن را بدانند‌.

وقتی وارد دفتر شد دیدم قسمتی از مقنعه‌اش پاره شده، سر زانوی شلوار را گویی کنده‌اند، صورتش در حالی که از خشم سرخ شده بود جای چنگ و خون بود. برایم تعجب‌آور بود که او چطور این قیافه را برای خودش در عرض یک دعوا ایجاد کرده‌، صدایش می‌کنم لیلا بیا این‌جا ببینم! به سمت من می‌آید. شلواری به پا کرده تنگ وکوتاه، مثل یک پسر بچه قلدر راه می‌رود. در حالی که درد و خشم در چهره‌اش موج می‌زند، می‌خواهد آن را مخفی کند. حس می‌کنم اگر دامن مادری بود حتما سر بر روی آن می‌گذاشت و زار زار گریه می‌کرد؛ اما او در نهایت درد می‌خواهد به همه اثبات کند که قوی‌تر از این حرف‌هاست.
با یکی از بچه‌های کلاس سر ِ به کار بردن یک کلمه چنین دعوای خونینی راه انداخته بود؛ یک بار هم به طرف معلم کلاسش حمله برده بود و وقتی ازش پرسیده بودند چرا این کار را کرده در جواب گفته بود چون خانم گفته پسرها از دخترها ارزشمندتر هستند و دبیر بیچاره هنوز حرفش تمام نشده بود که لیلا وسط کلاس نزدیک بوده...
وقتی ازش می‌پرسم چند تا خواهر برادرید، صدایش را کمی کلفت می‌کند انگار می‌خواهد ادای پدرش را دربیاورد؛ اما به طرز ناشیانه‌ای می‌گوید «4 تا دختریم و برادر نداریم. البته من داداش آبجی‌هام هستم.» خب! معلوم شد چرا وقتی توی محیط خارج از مدرسه است همیشه بلوز شلوار می‌پوشد و به جای تمام ظرافت‌هایی که توی هیکل دخترانه‌اش جمع شده، سعی می‌کند حرکت‌های خیلی زمخت پسرانه از خودش نشان بدهد. می‌گویم «بابات چیکاره‌ست؟» می‌گوید «خانم! پدرم معتاده. بیشتر شب‌ها مسته.» می‌گویم «چرا این چند بار که مادرت رو خواستم هیچ وقت نیومده» می‌گوید «خانم! مادرم که روزها میره سر کار توی یه شرکت؛ شب‌ها هم بیشتر وقتا توی خونه ما دعواست. جای سالمی برای مادرم نمونده.» چه شرایط سختی. حس می‌کنم این بچه با همه‌ی کم سن و سال بودنش چه بار عظیمی به دوش می‌کشد.
«خانم! ما بیشتر شب‌ها بیدار می‌مونیم چون می‌ترسیم بابامون...» و حرفش را می‌خورد.
«خانم اگر ما یک داداش داشتیم، هیچ‌وقت این‌طور نمی‌شد. هیچ‌وقت کسی جرات نمی‌کرد به آبجی‌مون حرفی بزنه. خانم من داداش آبجی‌هام هستم. نمیذارم کسی بهشون نگاه چپ بندازه‌، یه بار یکی از پسرهای محل‌مون رو زدم؛ چون به آبجیم متلک گفته بود؛ رفتم ورزش رزمی یاد گرفتم.»
زیر آن نگاه پر خشم پسرانه چه درد لطیف دخترانه‌ای موج می‌زد. دختری که در عین آن‌که خود را پناهگاه دیگران قرار داده بود خودش در جستجوی پناهگاه گرمی می‌گشت .
دختر بچه 14ساله‌ای که با یک خشم بزرگ نسبت به مردها رشد کرده بود .
به این فکر می کنم «راستی لیلا وقتی بزرگ‌تر بشه می‌تونه با یک پسر جوان که به خواستگاریش میاد کنار بیاد‌؟ اصلا لیلا می‌تونه بپذیره که نسبت به همسرش مطیع باشه؟ عاقبت لیلا چی می‌شه با این خانواده‌ای که از هم گسیخته؟»
وقتی خوب به بچه‌های مدرسه نگاه می‌کنم می‌بینم امثال لیلا کم نیستند‌. دخترانی که ناخودآگاه شخصیتی غیر از آن‌چه باید باشند برای خودشان ایجاد کرده‌اند که لیلا هم قربانی یک خودکشی شخصیتی هست؛ بر اثر جبر محیطی.
باز به ذهنم می‌آید «وقتی داره باهات حرف می‌زنه، تسبیح ساچمه‌ایش رو دور انگشت‌های دستش می‌چرخونه و می‌گه این کار رو می‌کنم که اگه یه پسری بهم نزدیک شد ناکارش می‌کنه. یه چاقوی ضامن‌دار هم هست که خیلی زیرکانه مخفیش کرده و می‌گه این برای مواقع استثنایی هست‌. خدای من!»
با یک لبخند تلخ جواب مرا می‌دهد و می‌گوید «خانم! خوش باشید. هر کسی یه پیشونی‌نوشتی داره؛ پیشونی‌نوشت ما هم اینه»
«این‌قدر بدم میاد از این دختر پولدارهای لوسی که نود سال‌شون هست هنوز عروسک بازی می‌کنن. ما دخترها رو مسخره‌ی دست پسرها کردن.» این را وقتی می‌گوید تمام صورتش منقبض می‌شود. «خانم! ما هیچ‌وقت عروسک بازی نکردیم. همیشه بدمون میومده، الان هم...»
بعد در حالی که من هنوز به نتیجه خاصی نرسیده‌ام می‌گوید «داره دیر میشه خانم. باید برم آبجیم رو از مدرسه ببرم خونه. برای خونه خرید کنم. چاکرتیم خانم جون. حق یار»
و سریع می‌رود در حالی که من هاج و واج مانده‌ام؛ که عاقبت ِ دخترهایی مثل لیلا واقعا چه خواهد بود؟

طی تماس تلفنی قرار دیداری گرفتم با خانم زهرا عاشوری. ایشون از سال 74 تاکنون از مسئولین و اساتید واحد قرآن و حوزه هستند‌. دو فرزند پسر دارند که یکی دانشجوی حسابداری و دیگری طلبه است. همسر ایشان هم از نویسندگان و محققین علوم حوزوی هستند‌. هیچ بیانی از دهان این استاد اخلاق و مدرس علوم حوزوی بیرون نمی‌آید که بدون قافیه باشد و این تبحر ایشان خیلی جذابیت مصاحبه رو برام بیشتر می‌کرد‌. بالاخره روز ملاقات و دیدارمون فرا رسید‌. در یک روز یخ‌بندان و برفی قم آن هم در محیط باز و وسیع جامعه که این سرما رو تشدید می‌کرد‌. مخصوصا که دفتر ایشون در انتهای این مرکز حوزوی است‌. و کل مسیر رو باید پیاده رفت‌. اتاقی زیبا و تمیز که دور تا دورش را قفسه‌هایی پر از کتاب پر کرده بود‌. خیلی خوشحال بودم که ایشون رو از نزدیک مي‌ديدم. رو به روی میز کارشون دعوت به نشستنم کردند‌، بعد پذیرایی با چای و خرما و مقداری صحبت در رابطه با فعالیت نشریه‌، گفتگوهامون آغاز شد‌.

- اگر ازتون بخوام یک توصیفی از قرآن بكنيد چطور به وصفش می‌پردازید‌؟

قرآن میخانه توحید است و شاخ بلند معرفت‌. هر سخنی که می‌آورد به سنجیدگی آفرینش است و هر قصه که می‌گوید دلکش‌. دل‌های رمیده به آیتی از او خود را باز می‌یابند‌. سرهای شوریده به اشارتی و با حکایتی از او به راه می‌آیند‌. و چه عاطفه‌ها که پیشکش حرفی وزید و ز‌بدی از آن نیست‌. قرآن کتابی است که همیشه در میان است و ماندگان و رفتگان از دو کرانه زمان، همیشه او را در جست و جو.

لوح اقبالی است که برگ و بار دفتر خلقت‌، سطری از گنج‌نامه حکمت اوست‌، این همه گفتیم‌، لیک بیش از این نمی‌توان گفت که قرآن‌، آینه‌ي جمال کردگار‌، کاشانه‌ي شکوه  و اعجاز و سخن خداست‌. و از چنان سخنوری باید که چنین تراود که «کلٌ یعملُ علی شاکلته» اسراء / 84

- زیبا بود‌. به نظر شما یک جوان با تکیه به این منبع زیبایی و لطافت و عظمت چه گرهى می‌تونه از مشكلاتش باز کنه‌؟

قرآن که سراسر رفع عطشه؛ ولی اگر از یک جنبه بخوام در موردش صحبت کنم اینه که کمک می‌کنه در عین شادابی در او اعتماد و اطمینان ایجاد شود‌؛ از افسردگی، بی‌هدفی و بی‌انگیزگی نجات پیدا کند‌. از جوانان امروز‌، آن‌هایی که با قرآن ارتباط دارند ، افسرده نمی‌شوند‌؛ دچار مشکلات  رو‌حی و روانی نمی‌شوند و اگر ارتباط‌شان مستمر باشد‌، روحیه‌ای قوی پیدا می‌کنند‌. حتی مشکلات مادی خود را نیز حل می‌کنند‌. مثلا در سوره فاطر بعد از این‌که از خلقت موجودات سخن می‌گوید‌، به سراغ انسان می‌آید؛ که در طوفان گرفتار آمده و جز خدا را نمی‌بیند؛ بعد می‌گوید‌: انسان مقتصد کیست‌؟ یعنی از محسوسات و آن‌چه بشر می‌تواند لمس کند و او را به عالم معنا می‌برد و علاقه و عشق و حقیقت وجود او را به حرکت در می‌آورد‌، بسیار زیبا و ملکوتی است‌. انسان کم کم به مرحله‌ای می‌رسد که اوج می‌گیرد‌، توان و نیرو می‌گیرد و با این نیرو و حرکتش را تنظیم می‌کند و احساس می‌کند که پشتوانه‌ای قوی دارد، موانع را کنار می‌زند و جاده خودش را هموار می‌کند‌، چون آن قدرت عظیم را پشت سر خود می‌بیند‌.

- به نظر شما از دیدگاه قرآن چه عواملی در پدید آمدن و رشد نهضت‌های دفاع از زن در جهان معاصر به ویژه در کشورهای غربی موثر بوده‌؟

سه عامل رو می‌شه طبق پژوهش‌های قرآنی و علمی محققان، مهم‌ترین دلیل دونست‌.

1- هوس‌رانی و شهوت‌طلبی مردان‌، شکی نیست که در هر یک از جوامع بشری خصوصا در نظام‌های دینی زنان، کم و بیش قید و بندهایی از قبیل حجاب داشته‌اند‌. مردان شهوت‌پرست در صدد برآمدند تا با عناوین فریبنده چون حقوق زن و آزادی زنان‌، آنان را از قید و بندها رها سازند و از خانه بیرون بکشند و بدین ترتیب به ارضای هر چه بیشتر شهوت‌های حیوانی خود بپردازند‌.

2- بهره‌کشی اقتصادی از زنان‌، پس از صنعتی شدن کشورهای غربی نیروی کار ارزان از تلاش‌های سرمایه‌داران بود و چون زنان تا آن زمان و در آن ممالک‌، درآمدی نداشته‌اند، به طور طبیعی می‌پذیرفتند  فردی کم‌تر از مردان به آنان بپردازند‌. به این دلیل درصدد شعارهایی از قبیل‌ »زنان باید آزاد باشند»، «در چهار دیواری خانه محصور نمانند»، «استقلال اقتصادی داشته باشند و در صحنه‌های اجتماعی به کار و سازندگی مشغول شوند‌«، دستاویز خوبی برای کارخانه‌داران بود تا به این وسیله بتوانند زنان را به محیط کارخانه‌ها بکشانند و از آنان بهره‌برداری اقتصادی کنند‌.

3- استفاده از آراى سیاسی زنان‌: چون زنان تحت تاثیر تبلیغات بیشتر قرار می‌گیرند و انعطاف پذیرترند‌، کوشیدند تا آنان را به میدان اجتماع و سیاست وارد کنند و با فریفتن و تحت تاثیر قرار دادن آنان‌، آرای بیشتری به دست آورند و به اریکه قدرت تکیه زنند‌.

- پس این نهضت تاکنون به واقع در جهان موفقیتی ندارد و نفعی به حال خود زنان هم نداشته‌؟ درسته‌؟

بله! کاملا منفی بوده و ضررهای بزرگی برای قشر زن و حتی بشر داشته‌، از دست دادن کرامت زنان‌، ابزاری برای هوس‌رانی‌، روی آوردن به هم‌جنس‌گرایی‌، اختلافات خانوادگی‌، جسورتر شدن زنان‌، افزایش متارکه و طلاق‌، از جمله‌ى این ضررها بوده‌.

- همچنان که مستحضرید از دیرباز بحث حقوق زنان مورد نقد و بررسی بوده‌. با توجه به خود قرآن آیا زن و مرد از نظر اصل خلقت با هم تفاوتی دارند‌؟

خداوند در قرآن کریم در سوره‌های متعددی مثل آیه 21 سوره نساء‌، 189 سوره اعراف‌، 72 نحل‌، 21 روم‌، 11 فاطر و... می‌فرمایند که مرد و زن از لحاظ ماهیت انسانی یکسانند‌. یعنی هر دو انسان هستند و خداوند آن دو را از جان واحد آفرید؛ پس در اصل خلقت تفاوتی نیست‌.

- پس چطور تعابیری مثل زنان شیطانند، زیاد شنیده می‌شه‌؟

بله! شنیده‌ها زیاده‌! ولی از چه بیان و منبعی؟ به طور مثال مگر در این سوره‌ها 35 سوره بقره،  36 - 35 ، 19 - 23 اعراف، 117 – 123 طه‌، که به داستان آدم و حوا می‌پردازد‌، چه فرمایشی است؛ می‌فرماید آن‌ها یکسان مورد خطاب و نهی خداوند متعال قرار گرفتند و با هم اشتراکا فریفته وسوسه‌های شیطان شدند‌. بنابراین طبق قول یهودیان و مسیحیان که عقیده دارند عامل فریب حوا‌، شیطان و عامل فریب آدم ‌، حوا بوده است‌، چنین نبوده‌. بلکه قرآن می‌فرماید وسوسه‌گر هر دو شیطان بوده‌.

- ولی در آیاتی داریم که مرد بر زن برتری دارد یا زن از مرد پست‌تر است‌. این‌ها با هم در تضاد نیستند‌؟

این سخنان در قرآن هم آمده. ولی  اگر به آیات قبل و بعد این آیه‌ها نگاهی بندازید متوجه می‌شید که بیان این قسمت قرآن متفاوت از بیانات دیگرش است‌. قرآن کریم روش محاوره و گفت و گوی جدلی را برای ساکت کردن خصم و مخالفت مشرکان در پیش گرفته بود‌، نه بر پایه آن‌چه از دیدگاه خود قرآن درست است و برتری پسر و مرد بر دختر و زن، اصلی  است که نزد مشرکان مسلم بوده‌، نه قرآن‌. قرآن کریم به مشرکان نشان می‌دهد که بر مبنای این اصل مسلم‌شان‌، محکوم هستند و سخنی ظالمانه می‌گویند و گرنه قرآن چنان‌چه گذشت برتری مرد بر زن را مردود می‌داند‌.

- قانون ارث هم از نگاه منتقدان‌، از جمله همان تبعیضات است‌. در این باره نظر تفاسیر قرآن چی بوده‌؟

در این موارد اگه اشاره به سخن علامه طباطبایی داشته باشم می‌شه گفت اولا این عنایت اسلام ست که سهم زن را اصل  قرار داده است و سهم مرد را با آن مقایسه کرده است‌. یعنی می‌توانست بگوید سهم زن نصف سهم مرد است که این‌طور نبوده‌. علاوه بر این از نظر بهره‌برداری و تملک‌، درسته که مرد دو برابر زن مالک می‌شود اما در مرحله مصرف همیشه زن دو برابر مرد بهره می‌برد زیرا زن‌، سهم دارایی خود را برای خود نگه می‌دارد ولی مرد باید نفقه‌ى زن را نیز بپردازد و در واقع نیمی از دارایی خود را صرف زن کند‌.

- صحبت‌های صمیمی‌مون خیلی ادامه‌دار بوده و مخصوصا در آن فضای قرآنی؛ ولی به دلیل ضمیمه کردن در پرونده، اجبارا نکاتی رو فاکتور گرفتم‌. در هر صورت به انتهای صحبت می‌رسیم، ضمن قدردانی که از محضرشون بابت دادن وقت داشتم‌، از محضرشون توصیه‌ای برای نسل جوان‌مان مخصوصا دختران جامعه برای صحبت پایين‌مون داشتم‌. 

اولین توصیه‌شون دقت و تیزهوشی جوانان نسبت به جهان ارتباطات و خطراتش بود‌، دومین توصیه‌شون  هم این بود که یک جوان باید هدفمند زندگی کند‌. توصیه‌پذیر باشد تا حقیقت را خوب دریابد‌. «ربنا هب لنا من ازواجنا و ذریتنا قرة اعین و اجعلنا للمتقین اماما» فرقان /74

گیر داده برا بحران هویت بنویس!
هر کارم کردم بپیچونمش جواب نداد!
آخه چی می‌شه نوشت برای این موضوع؟
بحران رو می‌دونم چیه! مخصوصا بعد اون سریال شهر قشنگ و به یمن نطقای آقای کاووسی...
کاش می‌گفت فقط درباره‌ى بحران بنویسم، طومار بود که تحویلش می‌دادم!
اما راستیاتش برا این هویته که چسبیده بهش...
آخه وقتی خودم نمی‌دونم هویت چیه؟ چی باید براش بنویسم؟
آخه تو این دوره زمونه مگه هویتی هم مونده؟...
چی رو باید معرفی کنم به عنوان هویت که بعد ببینم با چه بحرانی مواجه شده؟!
دختر بودنمونو؟ که هر روز داره می‌شه کمتر از دیروز؟ با اون رشته‌ها و مشاغل کذایی!... لحن حرف زدنای عجیب! و‌... فکر کنم اگه زور جمهوری اسلامی هم نبود باید پوشش و سر و وضع رو هم اضافه می‌کردم!
یا ایرانی بودن‌مون؟ با اون شناخت جامع و کاملی که حتی از تاریخ ده ساله‌مون هم نداریم چه برسه به اجداد پاک و نیاکان عزیزمون!... که اگه چیزیم سینه به سینه و نسل به نسل بهمون رسیده بود، به برکت دهکده‌ی جهانی و تکنولوژی‌های نوین ارتباطی، چنان با سرعت داره از کف‌مون می‌ره که خدا می‌دونه!
چیمون آخه الان ایرانیه؟ لباس پوشیدنامون؟ خونه سازیامون؟ غذا خوردنامون؟ تفریح کردنامون؟...؟
یا ادعامون می‌شه هویت دینی داریم؟... دل خوش نکنید به این مراسم و عزاداریا و رعایت یه ذره حلال و حروم!...
وقتی می‌تونیم ادعا کنیم هویت دینی داریم که باید و نبایدای دین تو زندگی روزمره‌مون در حد اعلاش باشه نه این حداقلی که اگه ترس از جهنم و قانونای حکومتی نبود، شاید اینم بی‌خیال شده بودیم!

می‌دونید چیه؟
مشکل اینه که الان حس می‌کنم کاملا قر و قاطییم!!!
لباسامون مارک نایک و آدیداس و ... داره! تو دسته عزاداری صف می‌کشیم سینه‌زنی!
غذاهامون شده فست فود، ولی خب خدا رو شکر سفره‌ی هفت سین هنوز یادمون نرفته!
کلی داریم کل می‌کنیم که نقش زنان در جامعه برجسته‌‌س، پامونم می‌کنیم تو کفش آقایون!
نمی‌دونم...
ما که سر در نیاو‌ردیم از این هویتای آخرالزمانی! آش شله قلم کاریه!‌!

]]> tag:4ghad.com,2008:/-//10.290 ۴.اردیبهشت.۸۷ ۴.اردیبهشت.۸۷

فضاي کوچکي از سالن که با پارتيشن سفيد رنگي جدا شده بود و اکنون حکم دفتر کار ناهید خانم که زني سفيدرو و لاغر اندام بود را پيدا کرده بود‌. دختر جوان به آرامي به گوشه‌اى از اتاقک خزيد‌... زن چاقي که رو به روي ناهید خانم نشسته بود با پريشاني دست دختر جوانى که همراهش بود را فشار داد‌، لبش را به دندان گزيد و با دقت به حرکات نا آرام سر و دست ناهید خانم که کتاب قديمي ِ جلد چرمي را به سرعت باز و بسته مي‌کرد نگاه مي‌کرد‌... پس از چند ثانيه سکوت‌، ناهید خانم رو به زن کرد و با صدايي که به زحمت شنيده مي‌شد گفت:
- اون دفه بت گفتم چقد رفع ِ مظلمه بدي؟! بطريتم بده...

زن با دست‌پاچگي رو به دختر جوان همراهش کرد و پرسيد‌: سيصد و بيس تومن بود نه؟! و بطري ِ آب را از دختر گرفت، درش را باز کرد و به سمت ناهید خانم گرفت‌. ناهید خانم در حالي که آب دهانش را درون بطري مى‌ريخت و زير لب وردى را زمزمه و درون بطرى فوت مى‌کرد رو به زن کرد و گفت‌:
- چقد گفتم و هر بار مى‌گم اگه تموم کارايي که مى‌گم نکنين بى‌فايده‌س... حالا اين بار مظالمت بيشتر شده‌... وقتتم کمتره‌... تا يه هفته اگه يه تومن‌... يه ميليونااا‌... نيارى بدى که من بدم به صغير و يتيم واسه رفع مظالمت، ديگه اصن پيش من نيا... از اين آبم روزى 3 وعده مى‌خورى...
زن با نگرانى سري تکان داد و بطرى را گرفت
حالم از دیدن این صحنه به هم خورد. به طرف درب خروج رفتم و
- هاجر... هاجر... مریم... هاجر... هاجر... مریم! سوژه در موقعیت گزارش شده است و مشغوله! لطفا هر چه سریع‌تر اقدام کنید‌.
- ...
- ...
- ...
در حالی که به دستان ناهید خانم دستبند می‌زدم به زن چاق که گوشه‌ای ایستاده بود و با وحشت و تعجب به ماجرا نگاه می‌کرد لبخندی زدم و گفتم‌:
- امیدت فقط به خدا باشه و راه حل مشکلتو فقط از خدا بخواه‌.
تو بازجویی‌ها معلوم شد ناهید دانشجوی اخراجی رشته روان‌پزشکی بالینیه‌. تو دانشگاه عقاید خرافاتی خودشو به بقیه منتقل می‌کرده و تو کلاسا فال‌گیری می‌کرده و‌... خودش می‌گفت‌: از غفلت و مشکلات مردم سوء‌استفاده می‌کنم‌. مردم نمی‌دونن اصل قضیه کجاس و چیه‌. نمی‌دونن خدا باید همه‌ى کارا رو درست کنه‌. مردمی که سراغ فال‌گیر و کف‌بین می‌رن بی‌هویتن و اصل خودشونو فراموش کردن‌.

- راستشو بخوای گاهی اوقات وقتی خودم رو با برادرم و کلا با پسرا مقایسه می‌کنم بهشون حسرت می‌خورم؛ چون پسرا آزادی‌های خیلی بیشتری دارند. مثلا توی خونه‌مون من چون دخترم مجبورم برای خیلی از کارهام از خونواده اجازه بگیرم و کسب تکلیف کنم؛ اما برادرم خیلی از من آزاد‌تره؛ هر وقت هم اعتراض می‌کنم مامان بابام می‌گن‌: اگه داداشت رو آزاد‌تر می‌ذاریم به این دلیل هست که اون پسره، اما تو یه دختر هستی... خوبه که برای انجام کارهات بری بیرون و یا این‌که بری کلاس و تحصیل کنی. اما باید همیشه یادت باشه که رفتارت در جامعه با یه پسر باید فرق داشته باشه و از این جور حرفا...
می‌دونی طاهره! مدتیه همش با خودم می‌گم: کاش من یه پسر بودم و مجبور نبودم این همه محدودیت رو تحمل کنم، مثلا وقتی بیرون می‌رم حتما مجبور نباشم لباس خاصی تنم کنم.
و یا این‌که کاش توی یه خونواده دیگه با شرایط و وضع اقتصادی بهتر به دنیا می‌اومدم.
فکر کن! چه خوب می‌شد اگه هر کس وقتی به دنیا می‌اومد خودش تصمیم می‌گرفت و خیلی از چیز‌ها رو خودش انتخاب می‌کرد‌، که بعدا این همه سوال و مشکل براش به وجود نیاد؛ که مثلا چرا من توی این خانواده به دنیا اومدم؟ چرا قیافه‌ی من این شکلیه؟ چرا من دخترم؟ چرا دینم اینه؟ اصلا چرا باید به دنیا می‌اومدم؟
اون‌قدر که این سوال‌ها توی ذهنم تکرار می‌شه دیگه خسته شدم و احساس می‌کنم زندگی داره برام بی‌معنا می‌شه.
باید چکار کنم؟ طاهره! من اصلا نمی‌دونم از کجا و چحوری باید شروع کنم.
- مریم جان! نگران نباش. این سوالایی که گفتی، ممکنه برای خیلی‌ها پیش بیاد... سوالای تو خیلی خوب و جالب هستن.
- چی می‌گی طاهره؟ مسخره‌م می‌کنی؟
نه! اصلا. ببین! سوالایی که ذهن تو رو به خودش مشغول کرده، پرسش‌های خیلی خوبی هستند و البته خیلی مهم؛ که حتما باید براشون جوابی پیدا کنی.
اما اول باید ببینیم کدوم یکی ا‌ز سوالات مهم‌تر از بقیه هست که به نظر من این‌که "‌ما چرا به این دنیا اومدیم" در درجه‌ی اول قرار داره.
چون اگه پاسخ این سوال رو پیدا کنی قسمت مهمی از راه رو طی کردی؛ که من فکر می‌کنم برا یپدا کردن جوابش مهم‌ترین کار اینه که در مورد خداوند شناخت بیشتری کسب کنیم.
همه‌ی ما می‌دونیم خدایی هست و گاهی ادعا هم می‌کنیم که خدا رو می‌شناسیم.
اما در واقع این‌طور نیست، ما اگه سعی کنیم خالق خودمان رو بیشتر بشناسیم اون موقع برامون مشخص می‌شه که هدفش از خلق این جهان چی بوده؟ چرا من رو دختر آفریده و یکی دیگه رو پسر؟ چرا من رو در این خوانواده قرار داده؟
و سوالات دیگه...
البته همه‌ی ما می‌دونیم خداوند با عدالتی که داره همه‌ی نعمت‌ها و استعداد‌ها رو بین بندگانش منصفانه تقسیم کرده.
- من قبول ندارم طاهره. یعنی مثلا این‌که یکی زشت باشه و یکی زیبا، این کجاش عدالته؟
- ببین مریم جان! اگه خدا به یکی از بندگانش ثروت و یا زیبایی نداده، به جاش استعداد‌ها و نعمت‌هایی بخشیده که دیگران ممکنه حتی بهش غبطه بخورند.
سعی کن دید وسیع‌تری داشته باشی و فقط زیبایی‌ها و نعمت‌هایی که ظاهری هستند رو نبینی.
همه‌ی ما می‌دونیم که خدا اون‌قدر مهربون هست که دلش می‌خواد به هر بنده‌ای بهترین‌ها رو تقدیم کنه... اما مشکل این‌جاست که ما فقط نعمت‌های خیلی ظاهری رو می‌بینیم... مثل زیبایی و یا ثروت.
مریم جان! بهتره این قدر خودتو ناراحت نکنی و نگران نباشی! من در حدی نیستم که بتونم برا سوالاتت پاسخ قانع کننده‌ای بدم اما مطمئنم اگه خدا خودش کمکمون کنه می‌‌تونیم با کمک هم برای تک تک سوالات جواب قانع کننده‌ای پیدا کنیم‌، هر چند می‌دونم و می‌دونی که خدا هیچ کاری رو بیهوده انجام نمی‌ده؛ این‌که چرا به قول تو باید تابع بسیاری از قوانین باشیم؟
چرا ما دختریم؟
چرا این دین رو داریم؟
و اصلا چرا به دنیا اومدیم؟

افسانه‌ها را و قصه‌ها را همیشه دوست داشتم. چه آن وقت‌ها که مدرسه نمی‌رفتم و از زبان مادربزرگِ عروسکی توی تلویزیون قصه‌هایی را می‌شنیدم که دوریِ مکانی نمی‌گذاشت مادربزرگ خودم برایم بگوید و چه بعدها که خودم یک جورهایی قصه‌گو شدم و ادای مادربزرگ را درآوردم برای نوه‌های کوچک‌تر خانواده. افسانه‌ها را و قصه‌ها را همیشه دوست داشتم؛ افسانه‌ها را بیش‌تر و بین این افسانه‌ها، یکی دوتایی بودند که بیش‌تر از بیش‌تر برایم عزیز بودند. مثل «نارنج و ترنج». مثل «سنگ صبور»؛ قصه‌ی آن دختر عامی ساده که چهل شب تمام بیدار ماند و رنج کشید تا شاهزاده را از طلسمش نجات بدهد و بعد هم فراموش شود.

«ملکه‌ی برفی» را هم دوست داشتم. بارها خوانده بودمش و خوب می‌دانستم آخر داستان، دخترک برادرش را پیدا می‌کند و برمی‌گرداند به خانه اما باز هم، هر بار، وقتی داستان به خانه‌ی پیرزن تنها می‌رسید و او با جادویش خاطره‌ی باغچه‌ی گل‌های رُز و «کای» و مادربزرگ را از «گیلدا» می‌گرفت، من می‌ترسیدم و با تمام دلم درد می‌کشیدم. آن قدر درد می‌کشیدم تا طلسم باطل می‌شد. گیلدای ملکه‌ی برفی خیلی شبیه «راضیه»ی سنگ صبور بود. هر چند یکی‌شان دختری غریبه بود از یک سرزمین دور و آن یکی یک هم‌وطن آشنا. اما من برای طلسم شدن گیلدا همان قدر گریه کرده بودم که برای خواب ماندن راضیه؛ از آینده‌ی کای همان قدر ترسیده بودم که از سرنوشت شاهزاده. من توی هر دو آن قصه‌ها و در رنج‌های هر دو دختر، چیزی دیده بودم شبیه قصه‌های پیغمبرها؛ شبیه رنج‌های‌شان...

...بزرگ‌تر که شدم یاد گرفتم برای قصه‌ها گریه نکنم و از آخرشان نترسم. اما ترسیدن را نتوانستم از یاد ببرم. من هنوز هم گاهی می‌ترسم. این بار از خواب ماندن خودم؛ از طسم شدنم...

پانوشت:

دارم فکر می‌کنم برادرم چه می‌گوید اگر این نوشته را بخواند: «اعتماد به نفس آبجی رو عشقه!»
این خط‌ها فقط طرح مبهمی بودند وقتی به سراغ خواجه‌ی شیراز رفتم. نه! برای فال گرفتن نه! دست‌کم من اسمش را فال نمی‌گذارم. فقط می‌خواستم بدانم چه می‌گوید. گفت: «هر پاره از دل من و از غصه قصه‌ای/ هر سطر از خصال تو وَز رحمت آیتی».
حافظ که تحویل‌مان گرفت پر‌توقع شدم. قرآن باز کردم تا شاید «یقتلون انبیاء بغیر حق»‌(!) بیاید. نیامد!

]]> tag:4ghad.com,2008:/-//10.285 ۴.اردیبهشت.۸۷ ۴.اردیبهشت.۸۷